January 12, 2023

;dLIff
syfsf/ gj/fh l/hfnsf] syfs[lt

…ca pk|fGtÚdf d]/f] b[li6  

 

                           ;bfgGb cefuL       

gj/fh l/hfn g]kfnL ;flxTo If]qsf Pp6f ax'k|ltefzfnL Pjd\ :yflkt ;flxTosf/ x'g\ . :jfledfga:tL, hLtk'/–l;d/f pkdxfgu/kflnsf–!^ af/fsf :yfoL a;f]af;L l/hfnsf] …cb[Zo kL8fÚ -n3'syf;ª\ux @)%&_, …ljvl08t k|jfxÚ -syf;ª\u|x@)^#_, df6f] vf]Hb} -n3'syf @)^&_ / …cj pk|fGtÚ -syf;ª\u|x,@)&*_ gfdsf $ syfs[lt k|sflzt 5g\ . o;}u/L afn;flxTosf Ps bh{g s[ltx¿ k|sflzt 5g\ . pgsf lgofqf, vf]h, lgjGw / Jofs/0fsf k':tsx¿ klg 5g\ . lj=;++= @)#( ;fndf …kfunsf] rfxgfÚ zLif{ssf] n3'syf dft[e"ld ;Ktflxsdf k|sflzt u/fP/ n]vg If]qdf k|j]z u/]sf l/hfn cfh Ps ljwfdf dfq kl/lrt 5}gg\ . ;flxTosf ljljw If]qdf cfk"mnfO{ ;'kl/lrt u/fPsf 5g\ .  

;Dkfbgsf] If]qdf klg pgsf] of]ubfg 5 . d}bfg, b]jsf]6f JofVofg ;ª\u|x, d'5{gf, dx]z cfjfh, g]lZrn,  ;dfof]hg,  pQ/f4{, cfn]vg, afnk|1f, k|n]; cflbsf] klg pgn] ;Dkfbg u/]sf 5g\ . gjk|1fkg gfds ;flxlTos klqsfsf ;Dkfbs ÷k|sfzsf /x]sf pgn] af/f lhNnfaf6 of] klqsf @)%) b]lv lg/Gt/ k|sflzt ul//x]sf 5g\ . of] klqsf clxn];Dd (^ cª\s k|sflzt ePsf] 5 .

;'uGw n3'syf k'/:sf/ @)%!, lzIfs>L k'/:sf/–@)%^, gf/fo0fL jfª\do k'/:sf/ @)%&, ,/fli6«o jfª\do ;Ddfg @)^#, cg];f; k'/:sf/ @)^^, t];|f] afn;flxTo ;Ddfg @)&!, sfnLu08sL ;flxTo snf k'/:sf/ @)&$, ;'>L nIdL sfsL{ :d[lt kqsfl/tf k'/:sf/ @)&$, ef]hk'/L ljsf; d~rsf] ;Ddfg @)&^, 8f= dg'd'Qm …dfgjÚn3'syf uf}/j ;Ddfg @)&^, zAbofqf ;flxlTos klqsf ;Ddfg  @)&^, k|fb]lzs k|ltef k'/:sf/ @)&^, k|]zsfplG;n ;flxlTos kqsfl/tf k'/:sf/ @)&&  / n3'syf ljz]if ;Ddfg–@)&& åf/f pgL ;Ddflgt tyf k'/:s[t e};s]sf 5g\ .

cfj/0f k[i7 afx]s !^* k[i7df ;+/lrt o; s[ltdf !& cf]6f syfx+¿ ;dfj]z 5g\ . of] s[ltnfO{ cIf/wfd k|sfzgn] sf7df8f}Fn] k|sflzt u/]sf] xf] . of] s[ltsf] d"No ¿ %)).– /flvPsf] 5 .

s[ltleqsf syfnfO{ z'esfdgf lb+b} g]kfn k|1fk|lti7fg ;flxTo uB÷cfVofg ljefusL k|d'v dfof 7s'/L  n]Vg'x'G5 –æsyfsf/n] sltko syfdf k|of]u klg u/]sf 5g\ . t/ k|of]u s]jn k|of]udf dfq ;Lldt\ 5}gg\ . ToxfF k|ofKt dfqfdf hLjg, ljrf/, ljZjf;, cf:yf, c7f]6/ ef]ufO{ / ldNg g;s]sf oyfy{x¿ klg 5g\ .Æ o;/L g} ljho rfln;] 5f]6f] t/ ld7f] e"ldsfdf n]Vg'x'G5 –æsyfa:t' ;dsflng g]kfnL syf n]vg k/Dk/fsf] cfdk|j[lQ / ljifoa:t'd} s]lGb|t /x] klg z}nLut gljgtfn] syfnfO{ gofFkg, gofF lbzf, gofF prfO{, gofF lrGtg / gofF w/ftn k|bfg u/sf] dx;z"; x'G5 .

n]vs l/hfn …d]/f syf o:t} 5g\ ÚzLif{s lbP/ n]V5g\–æd]/f syfdf lxhf] klg 5 . cfh klg 5 . / ef]ln klg 5Æ . oL zAbn] s] k|i6 kfb{5 eg] syfsf/ eljio aQmf klg x'g\ . kf}/fl0fs syfx¿df o:tf lrGtg / eljiojf0fL ldN5g\ . syf k9\bf  pgn] cfˆgf syfdf Oltxf;nfO{ sf]6\ofPsf 5g\ . jt{dfgnfO{ k|i6\ofPsf 5g\ / eljiojfF0fL geP/ jt{dfgn] cª\ufn]sf] dfu{n] eljion] s'g df]8 lnG5 eGg] dfu{bz{g bzf{Psf 5g\ . To;f] x'Fbf pgsf oL cleJolQm syfx¿n] ;To ;fljt u/]sf5g\ .

s[ltsf] k|sfzg cIf/wfd k|sfzgn] u/]sf] 5 / k|sfzssf] snddf 5fofbQ Gof}kfg] n]Vg'x'G5 –æpgL efiff ;flxTosf] dfWofdaf6 a]lyltsf ¿kdf h/f uf8]sf] cGw ljZjf;hGo ;fdflhs ;f+:s[lts / k/Dk/fsf] ?kfGt/0fsf kIfdf snd rnfP/ k|ultzLn r]tgf ;Dk|]if0fdf /dfpg] ;|i6fsf ¿kdf lrlgPsf 5g\ .Æ

dflysf cleJolQmn] gj/fh l/hfnsf] n]vgz}nL, JolQmTj, pgn] g]kfnL ;flxTo, afn;flxTo, uhnsf/ JolStTj /  ;Dkfbg cflb  If]qdf  k'¥ofPsf] cd"No of]ubfgsf] lg;f/0f ePsf] 5  eGg] nfU5 .    syf;ª\u|xleq !& cf]6f syfx¿ ;dfj]z ul/Psf 5g\ . k|yd syfsf] zLif{s a:tL xf] . o; syfdf ljljw 36gfqmdnfO{ jt{dfg, e"t / eljiosf] uf]/]6f]df ;d]6\g] k|of; ul/Psf] 5 . ;a{k|yd ;'nf]rgfsf] k;n, p;sf] ¿k, glhs}sf] eun'sf] k;n, eun'sL kTgLsf] d[To', 5f]/f c/j ofqf, ;'nf]rgfsf] bf]sfgdf lkpg cfpg]x¿sf] ljljw vfn] wf/0ff cflbnfO{ k|:t't ul/Psf] 5 . o;sf ;fy;fy} jt{dfg kl/j]z tyf ;fdflhs oyfy{tfnfO{ s]nfpFb} ljs[ltnfO{ ;d]6\g] k|of; ;'Gb/ k|of; klg ePsf] 5 .

ufpFdf ljljw hfltx¿sf] a;f]af; eP klg Pstfdf Ps l9Ssf ePsf] wf/0ffn] ;dfhdf d]nldnfk /x]sf] hfGg ;lsG5 . k;ndf y/L y/Lsf dflg;sf] cfudg / /S;L kfg ubf{ kf]v]sf cleJolStn] dlb/f ;]jg ug]{ dflg;sf] :jefj, kL8f, lkpg' kg]{ sf/0f, lkO:s]kl5 dftdf k|:t't x'g] emu8fn' k|j[lQ cflbnfO{ k|dfl0fs ¿kdf ;k'i6 kfl/Psf] 5 . 7fpF 7fpFdf hLjguhtsf ;Gbe{x¿nfO{ k|i6 kfg]{ k|of; klg ePsf] 5 . syfsf/sf] syg 5 – æ;a} s]jn e/]sf lglDt afFRy] . ef]nL b"/:y lyof] .Æ ha;Dd dflg;n] lxhf] s] lyPF, cfh s] 5' / ef]ln s] x'g'k5{ eGg] ;f]r /fVb}g p;sf] ljsf;sf] qmd /f]lsG5 . syfdf kfqx¿sf] ;Djfb dfkm{t oxL lsl;dsf ljljw kIfnfO{ ;d]6g] k|of; ePsf] 5 .

bf];|]syf ;Ddf]xg xf] . o; syfdf P / jLsf] aLrdf ;+jfb rN5 . ;+jfb ubf{ ub}{ P n] jLnfO{ cd]l/sf;Fu bfHb} c¿nfO{ n8fP/ /ldtf x]g]{ u/]sf] cf/f]k nufpF5 .  logLx¿ ljjfbd} /xG5g\ . !%–!^ jif{sL aflnsf dfl/Psf] s'/f rN5 . aflnsfsf] anTsf/kl5 d[To' ePsf] wf/0ff cfpF5 . g]kfnL ;dfhdf c+za08f k|yfn]  lelqPsf] ljs[ltsf] ;Gbe{ cfpF5 . bfh'efOnfO{ lbg'k5{ egL >LdtLsf] gfddf /flvPsf] k};f lnP/ :jo+ >LdtL efu]sf s'/fn] syfdf cem /f]rstf yk]sf] 5 . P / jL nfO{ ;8s af6 ;+:yfdf nu]/ :s'ndf k9fPsf] / pgLx¿ ;lxbk'q x'g ;Sg] ts{ klg syfdf k|:t't ul/Psf] 5 .

j]lyltn] lgodnfO{ wf]tL nufpg] s'r]i6f u/]sf sf/0f P]n] b]zn] of] lgolt ef]Ug' k/]sf] pgsf] dfGotf 5 . gsf/fTds ;f]rs} sf/0f /fli6«otf / k|hftGqdf u|x0f nfUg yfn]sf] pgsf] cledt 5 . b'O{ hF8\ofxfsf] emu8fsf] cj:yf, g]tfx¿sf czf]egLo / c;fGble{s ukmsf] ljifodf klg syfsf/ af]n]sf 5g\ . ;8sdf ePsfx¿nfO{ ;+:yfdf nu]/ k9fO{ n]vfO{ u/fO{ ;xf/f lbP/ /fv]sfn] g} gftfuf]tf hftkft vf]hljg ul/lbg' kg]{ s'/f Joª\UofTds ¿kdf cfPsf 5g\ . o; syfdf klg ljljw kIfnfO{ ;d]6\g] k|of; ePsf] 5 .

dxf]T;j–  t];|f] syf xf] . of] syfdf yl/yl/sf s[ofsnfkx¿sf] j0f{g /f]df~rs j0f{g ul/Psf] 5 . kfqsf gfd ;d]t\ cgf}7f] lsl;dsf 5g\ . h'n'; :jf:ysdL{lt/ nlIft ePsf] / 8fS6/sf] nfkjf{xLn] ubf{ d{To'j/0f ug{ k/]sf] s'/f oxfFsf cfPsf 5g\ . a]lyltn] /fh u/]sf] s'/f of] syfdf klg cfPsf] 5 . k|hftGqdf 3';vfg 5'6 x'g' kg]{ s'/fx¿ ahf/df p7]sf ;Gbe{x¿ 5g\ . hgtf hgfb{g x'g\ eGg] wf/0ff klg 5 . cfˆgf] cfª\usf] e}F;L gb]v] klg csf{sf] cfª\sf] h'd|f b]Vg] k|j[ltk|lt s6'Joª\Uo ul/Psf] 5 . jt{dfg e"tsf] ¿kdf kl/0ft x'g] s'/f / ;d:of b]Vg] s'/f st{JoxLgtfsf] kl/0flt xf] eGg] wf/0ffnfO{ klg syfn] b]vfpg vf]h]sf] 5 .

uf]xLsf] cfF;' l/TofP/ t[i0ffsf] df;' vfg]x¿sf] Wofg otf slxn] kms{g] xf] vf]O{ < o:tf y'k|} wf/0ff syfdf cfPsf 5g . syfdf ;[ª\ufl/s wf/0ffn] klg :yfg lnPsf] 5 . ;lxb ;DemFb} df6f] /Qm/l~ht 5 eGg] wf/0ff klg k|s6 ePsf] 5 . lht–xf/sf s'/fdf xf/ s;}n] g:jLsf/]sf s'/f cfPsf 5g\ . åGåsf s'/fx¿ lg:s]sf 5g\ . /ut /ft} x'g] ePsf]n] hf] l;l4P klg Pp6} xf] eGg] s'/f ul/Psf] 5 . lbkLdfsf] kL8fbfoL sf?l0fs cfF;' k9\bf k9\b} sfkLdf b]z n]v]/ ljxf];\ ePsf s'/fn] b]zk|ltsf] dgf]efj k|blz{t x'G5 . b]zsf] lrGtfsf af/]df 8fS6/n] ;DemfpFbf b]znfO{ e'n]/ klg s'g} dfG5] lhpFbf] /xg ;Snf / 8fS6/ ;fx]a < eGg] ;Gbe{ cfPsfn] syf /fli6«otfsf] k'i7e"lddf n]lvPsf] k|tLt x'G5 .

cfZj:t– rf}yf] syf xf] . o; syfdf nfd} 5nkmnn] :yfg lnPsf] 5 . oxfF cfqmf];n] el/Psf cfjfhx¿ 5g\ . cfZjf;gsf kf]sfx¿sf s'/fx+¿ 5g\ . cfZjf;gsf kf]sfx¿ sfdofjL lyPgg\ . hgtfaf6 cfZjf;gsf kf]sf x}g gubL rflxg] wf/0ff cfPsf 5g\ . sf]xL s;}sf] el/of aGg gx'g]s'/f k|:tfj ul/Psf] 5 . o'uf}+ o'ub]lv cfzfsf k"mn ag]/ a:g] ;Gbe{x¿ cfPsf 5g\ . k'l/Psf ;kgfsf] pTvgg\ x'g' kg]{ ts{ 5 . 3ft–k|lt3ft x'g gx'g] ;Gbe{n] :yfg kfPsf] 5 . ;do rfksf s'/fx¿ 5g\ . d[To'j/0fsf k|;ª\u 5g\ . /ftleq cGwsf/dfq afFRg ;Sg] ljifon] :yfg kfPsf] 5 . pHofnf]sf] vf]hLsf s'/f 5g\ . ;kgf a]Rg]jfnfnfO{ ;kgfn] g} vfPsf s'/f ljifo 5g\ . hLjg RofTg gx'g] s'/f klg p7]sf] t/ Rofltg g5f8]sf] k|;ª\u klg 5 .

s;}n] ljljw wf/0ff Psnf}6L ¿kdf af]nL/x]sf] / sf]xL s;}n] Totf Wofg glbPsf] s'/fx¿ klg 5g\ . ;fy} a;Gtsf s'/f, lhp/x] 3Lp lkpg ;lsg] s'/f, ls;fgn] rfx]sf] j]nf dnaLp kfpg g;s]sf] s'/f, afWotfdf ljb]zLg' kg]{ sf/0f, slxNo} tNnf] ju{sfsf] kx'r dfly k'Ug g;s]sf s'/f, hLjgnfO{ rf}tf/Lsf] j/lkkn ;Demg', dflg;df ljZjf; x'g', t[i0ff uGtJo xf] eGg] 7fGg', lg/Gt/tfsf] vf]hL, k|]d / hLjg ;do ;Gbe{ x'g\ eGg] s'/f, :jfy{ jf;gf / t[i0ffn] cl:tTjsf] vf]hL u/]sf] s'/f, cf};/jfbLn] bfx|f b]vfPsf s'/f, ljZjf; OR5fdf kl/0ft x'g g;s]sf s'/f, gjofqf ;'?eP/ klg sNkgfdf e'n /f]lkPsfn] ljTof; a9]sf s'/f kfv08, b'/frf/ / c;tdf d"No x/fPsf] s'/f l;Gb'/ wf]OPsf], dfgjtf ;Dj]bgzLntf, zfnLgtf, ;Eotf / lzi6tf qmdzM gfd]6 aGb} uPsf y'k|} 36gfs|d syfdf cfPsf 5g\ .  

:kz{ kfrf}F syf xf] . of] syf cfGbf]ngtfsf cfGbf]ngsf/Ln] hgtfdf b]vfPsf] qf;flbsf] Ps gd'gfsf] bk{0f xf] eGg dg nfU5 . pgLx¿sf] cfb]zsf] kfngf ul/g' kg]{, kfngf gu/] sf/afxLdf kl/g], b'O{ aGb'ssf] aLrdf hgtf afFRg' kg]{ h:tf s'/fx¿nfO{ o; syfn] ;d]6]sf] 5 . o;df Pp6f k|wfgfWofkssf] bfloTjnfO{ b]vfOPsf] 5 . dfi6/LnfO{ hflu/ gdfGg] wf/0ff klg cfPsf] 5 . qmflGtsf/Lx¿n] lzIfsnfO{ a9L bjfjdf /fv]sf] ljifo b]vfOPsf] 5 . qmflGtsf/Ln] eGg] u/]sf s]xL pbfx/0fx¿ –æcfsfz / k[YjL :jtGq ePsf sf/0ff xfdL klg :jtGq x'g'k5{ . tkfOFx¿n] clxn];Dd a'e\mg ;ls/xg' ePsf] 5}g To;}n] a'emfpg cfPsf] lg .Æævj/bf/ Û s;}nfO{ bfofafFof nfUg] clwsf/ 5}g .Æ ætfln gahfpg' / cfFvf vf]n]/ xfdLlt/ x]g'{ ljkIfdf hfg' ;/x xf] .Æ

kl/j[Q–of] 5}7f}F syf xf] . of] z}lIfs a]/f]huf/Lsf] Pp6f pbfx/0f klg xf] . o;df  dfG5] x'g s] ug'{k5{ h:tf k|Zg 5g\ . Pp6f o'jsn] ljP kf; u/]/ hflu/ kfpg ;Sb}g . pm ;a}sf] ckx]lnt aG5 . ljb]z hfg vf]H5 t/ k};f sf] hf]uf] ug{ ;Sb}g . hflu/ vfg hfFbf klg cfˆgf] dflg; gePsf] sf/0f ubf{ sxL+ st} kfpg ;Sb}g . p;sf] k|ltj]bg ljuf/L lbg] jfnf g} k|hftGq cfPkl5 7"nf] dflg; aG5 . cfTdxTof ;Ddsf] k|of; u5{ t/   ;Sb}g . k9]sf] k|df0fkqsf] k|of]hgdf gcfP kl5 gbLdf ˆofsLlbG5 . cGTodf >Ldfg cl3 cl3 >LdtL kl5  kl5 lx8\5g\  . syf oxLF ;dfKt x'G5 . k|hftGq cfP klg xfnLd'xfnL lxhf]s} ;fdGtx+¿sf] 5 t;y{ ul/j tyf lgd'vfx¿sf] l:ylt ;'wf/ ePs} 5}g eGg] of] syfsf] cfzo xf] .

psfnf] ;ftf}F syf xf] . of] hgcfGbf]ng / To;sf] ;]/f]km]/f]df cfwfl/t 5 . cfGbf]ngdf sof}+ lgbf]{ifx¿n] h]ndf si6s/ hLjg ljtfpg' k/]sf] lyof] . t/ pgLx¿sf] slxNo} plrt d"Nofª\sg ul/Pg . tL hxfFsf] ToxLF /x] . t/ km6fxfx¿ dfly k'u] / df]h u/] . of]ubfg lbg]x¿sf] lbg slxNo} cfPg . syfsf/n] o; ;dosf] /fi6«, /fhgLlts bn / /fhgLlts cj:yfnfO{ /fd|/L s]nfPsf 5g\ . syfsf/ n]V5g\ –l;++uf] /fi6« cfF;'sf] ;fu/df 8'a]/ gf/sLo kL8f ef]Ub} 5 .Æ hgwgsf] IftL, /fhgLlts bnx+¿ ultxLg cj:yfdf, hgcfjfhnfO{  ljBfyL{ dfkm{t 5l/g] sfd, hg cfGbf]ng ug]{ lg0f{o, ljBfyL{, sd{rf/L, ls;fg tyf dHfb"/sf] ;+o'St k|of;n] nf]stGqsf] k|fb'ef{j, 5ftLdf uf]nL nfu]sf] ;f}/en] klg jL/ xl:k6fnaf6 ;lxb d~rdf ePsf] efif0fnfO{ >j0f u/]sf] cj:yf oxfF b]vfOPsf] 5 .

nf]stGqsf] k|fb'ef{j eP ;a}n] xlif{t x'g kfpg], cGwsf/df 8'Aggkg]{, ljb]z hfg gkg]{, of]Uotfsf] sb/ x'g]5 eg]/ afFl8Psf y'k|} ;kgf t'lxP . oL efjgfn] ;fsf/ ¿k wf/0f ug{ ;s]gg\ . h'g p2]Zon] ;ª\3if{, pT;u{ / Tofu ul/Psf] lyof] Tof] k|ZgjfrL e}/x] . o;leqsf k|:t'lt / bfz{lgs cleJolQmx¿n] syfnfO{ pRrfOdf k"¥ofPsf 5g\ . s]xL cleJolQmx¿–æclg d'n's / afl;GbfnfO{ ;'vL agfP/ cfk"m xfF:g] / b]znfO{ klg xF;fpg] dxfg cfsfª\Iff lsg r}t]x'/Ln] p8fof] <Æ

hgtf cfzfjfbL cj:yfdf /x]sf wf/0ff –æjgdf/f hlt emfFluP klg  Ps lbg t gfl;g} k5{ .Æ ljgfzsf] cGTodf ljsf;sf] h/f] pd|G5 . syfsf/n] dggof]Uo y'k|} cleJolQm k:s]sf 5g\ .

tfk– cf7f}F syf xf] . o; syfdf g]kfndf cfGbf]ngsf/Lx¿n] ckgfpg] aGbsf] af/]df pNn]v ul/Psf] 5 . aGb ug]{ / gug]{ b'O{ ;d"xaLr ts{ rN5 . ljleGg ts{ oxfF k|:t't ul/Psf 5g\ sf]xL eG5g\ æ;do cg';f/ kl/jt{g x'gg;Sg]sf] hLjg b'vb x'G5,Æ sf]xL eG5g\–æ aGb s'g} klg ;d:ofsf] ;xL ;dfwfg x}gÆ, æ/fhgLlt ug]{x¿sf] lgDtL clGtd cZq xf] .Æ ælzIf0f ;+:yf aGbsf ljifodf t cem 3f]/ cfklQ 5 .Æ o;/L aGbsf s'/f ubf{ aGb ;bfsf nflu aGb x'g'k5{ eGg] wf/0ff cfpF5 . Pp6f sjf8 klg ToxfF k'U5 / eG5 aGb tkfOFx¿sf] v]tL xf] , o;df tkfOFx¿nfO{ gfkm} gfkmf 5 . sjf8sf] of] s'/f ;'g]/ ;a}sf Wofg t]To}lt/ hfG5 .

aGbstf{sf ;xefuLx¿n] sjf8nfO{ tF sf] xf];\ eg]/ k|Zg u5g\ ,sjf8 u/]/ vfgf k'U5 / of] sjf8L sfd slxn];Dd u5{;\ eg]/ k|Zg /fV4g\ . sjf8n] klg ;xh ¿kdf hjfkm lbG5 . sjf8 u/]/ 5 hgf hxfg kfn]sf] / g]kfnLx¿n] sjf8sf] sfd gu/];Dd p:n] of] sfd ug]{ atfof] . ul/ax¿sf] nflu aGb ;fx|} si6bfO{ x'g] ePsf]n] slxNo} aGb gug]{ cg'/f]w ub{5 .  o; syfdf w]/} ;Gb]zx¿ cfPsf 5g\ . ;To, ljZjf;, lgi7f, cf:yf, jt{dfg, a'l4n] an]sf] cfuf] tfKg], cf:yf / lj:jf; hnfP/ afFRg]x¿d'bf{ x'g\ . Oltxf; e'Ng' cfTdxTof ug'{ ;/x xf] . x/]s ;ef / k|bz{gsf] lglDt dflg;sf] cf];fg]{ lhDdf lng',, hgtfnfO{ e/]ª\ dfq agfpg',  cfGbf]ngdf clwsf/ sdL{, gful/s sdL{, ;dfh ;]jL, a'l4hLjL, b]zeQm ;a}n] bnsf em08f af]s]sf t/ s;}sf xftdf klg /fli6«o em08f gePsf] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf . 

;kgf gjf}F syf xf] . ljdnfn] k'q /x/n] ubf{ ;ftf} sGofsf] hGd lblG5g\ . pgsf dgdf cg]sf} efjgfn] :yfg lnG5 . k'q hGdfpg] /x/ hLljt} /x]sf] x'G5 . ;dfhdf k|of]u x'g] zAb æ5f]/f] gx'g]sf] b'v, ck'tf]sf] wg, sf]/Lsf] lhp, sfqf]df vNtLÆ n] ljdnfnfO{ lgs} ;tfPsf] lyof] . 5f]/fsf] /x/df pgn] ;f}tf Joxf]g{ klg tof/ eOg\ t/ jLhgnfnn] To:tf] sd{ ug{ rfx]gg\ . ;dfhdf 5f]/f / 5f]/Ldf s'g} lje]b 5}g eGg] wf/0ff cfhsf lbg;Dd pd|g;s]sf] 5}g. ;dfhdf æbfuaQL, jif{lbgsf] >f4 / sfhlqmof clg jt{dfgsf] cfFvf / cfIf]kaf6 d'lQm Æ h:tf efjgf cem} hLljt 5g\ eGg] oyfy{tfnfO{  syfn] ;d]6]sf] 5 . cGTodf b]p/fgL h]7fgL tyf bfh'efOsf] c+z x8Kg] cfsfª\Iffdf s'7f/f3ft. To;nfO{ kltn] kf}?ifTj;Fu / kTgLn] gf/L cl:dtf;Fu  ufF;]/ x]/] eGb} syf ;dfKt x'G5 . Ps zAbdf eGbf dlxnfdf k'?ifdf eGbf 5f]/fsf] rfxgf a9L x'G5 eGg] wf/0ff cfPsf] 5 tfklg syfsf/n] Pp6L gf/Lleq k'qk|flKtsf]  tLa| OR5\ofnfO{ dgf]j}1flgs¿kdf ljZn]if0f ug{  syfsf/ lgk"0f b]lvG5g\ .

3/ – bzf}F syf xf] . of] syf cToGt} dfld{s 5 . ;]jflga[Q ;}lgs / ;]jflgj[Q k|x/L b'O{sf] e]6 nngsf] lrofk;ndf ePsf] x'G5 . b'a} Pscfk;df ldqtf a9\5 . ;}lgsn] klxnf] ljjfxsL kTgL / 5f]/Ldfly Pp6f ;}lgssL ljwjf alxgL;Fu ljjfx u5{ / ;f}tf yK5 . p;sf] nufgL ;a} nufP/ 5f]/f k9fpg] clg 3/ agfPkl5 kTgLn] ePsf 5f]/fx¿ o;sf x}gg\ . of] s]jn gf7f] xf] o;sf] s]xL 5}g egL 3/af6 lgsfnL lbG5] . klxnLsL >ldtLn] cl3sf s'/f la;f}{ / ;Fu} a;f}+ eGbf klg cfTdfUnfgLsf] sf/0f To;f] ug{ ;Sb}g . pm t8kL /x]sf] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf . . nngn] ljb]z hfg] o'jfx+nfO{ –æsfd} gu/L vfg t st} kfOGg xh'/, ot} ug'{ xf];\, Totfsf] eGbf a9L cfDbfgL x'G5 Æ elg lbPsf] ;GB]z dgg of]Uo 5 . s]xL dgg of]Uo zAbx¿–

æ;Gtfg hGdfpg nf]Ug] g} rflxG5 eGg] s'/f klg ldYof xf] .Æ

æ;GtfgnfO{ s] yfxf afa' sf] xf] eGg] s'/f . Tof] dnfO{dfq yfxf 5  / lgSof}{n ug{ ;S5' .Æ  elgG5 cfdf ;To x'g\ / afa' s]jn ;fIfL dfq xf] .

PsfGt–P3f/f}F syf xf] . o; syfdf df}gtf / k|Zg stf{ aLrsf] ;Djfb eGbf bf]xf]/f] aftlrt eGg] a'emfpF5 .  t/ oxfF ljlkg bf; d'/f/sf k|Zgsf] pQ/ vf]Hg' 5 eGb} PsfGt af; a:5 . s'g} ckl/lrtn] æltdLx¿ kSs} ;'t]s} xf} Æ eGg] k|Zg t]:of{pF5 . æ;fFRr] ;'t]s} /x]5f} p7]sfx¿sf] l:ylt o:tf] x'Fb}g .Æ csf]{ :j/n] yKof] . cem} csf]{af6 æ;'Tg t kSs} ;'tsf 5f} clg ;'Tg]rfFxL slxn];DdÆ. oL k|Zgx¿ ylkb} lyP / ljlkgn] pQ/ vf]Hg ;ls/x]sf] lyPg syfsf/n] o; syfdf u0ftGq cfPsf s'/f u0ftGqdf Pstf ;'Gb/ kIf dflgg] s'/f, PsfTdstfsf] bfx;+:sf/ u/]sf s'/f, xfdL cfjZoStfeGbf a9L nrstf ePsfn] e8\vfnf]df kg]{  ;Dejfjgfsf s'/f, s'g} ;do ;'t]sf eP klg xfn ;a} hfuf /x]sf s'/f, lxhf] kx'Fr gePsfx¿ cfh dly k'u]sf s'/f, ;'t]sf 5f} eGg] cf/f]k ldYof ePsf s'/f, k'g ts{n] lgliqmo a:g'sf] cy{ ;'Tg'g} xf] eGg] wf/0ff, e¥ofª r9]kl5 lj;{g] s'/f, 6gsk'/b]lv v'b{ nf]6g;Dddf ;Ldf ctLqmd0f tyf lnk'n]s cflbdf ef/tLo x:tIf]ksf s'/f, r'gfjdf oL s'/f ;txdf cfP klg :jt ljnfPsf s'/f, lg:jfy{ af]n]sf] v08df ;d:of gcfpg] s'/f, cflb b]zsf ofjt ;d:ofnfO{ xfdLn] lgofn]/ ;d:of ;dfwfglt/ nfUg g;Sg' g} ;'t]sf] x7/ x'G5 h:tf ljljw wf/0ffnfO{ syfn] ;dfPsf] 5 / hLjGt agfPsf] 5 .

dfi6/ afx|f}F syf xf] . o; syfn] cfh b]zdf lzIffdf b]lvPsf] ljefhg, ;/sf/L :s'ndf ljBfyL{sf] ;+Vofdf lubf]{ cj:yf, ;/sf/L :s'ndf k9fpg] dfi6/x¿n] cfk\mgf 5f]/f5f]/LnfO{ gLlh ljBfnodf k9fpg] / hflu/ vfg ;/sf/L :s'ndf cfpg] wf/0ffsf s'/f gLlh :s'n / ;/sf/L :s'nsf] kf7\oqmd Pp6} x'g' kg]{ s'/f, j]/f]huf/ >Lhgf ug]{ lzIffsf] s]sfd eGg] s'/f, ljb]z k7fOG5 eg] klg s'g b]zdf s:tf] hgzlQm tof/ ubf{ ljb]z hfg]jfnfn] ;xhdf sfd kfpg ;S5 cflb ljifox¿df s'/f p7fg ePsf] 5 . o; syfn] cfhsf] lzIff k4ltsf] ljifodf uxg ¿kn] s'/f p7fPsf] 5 . t/ ;/sf/ o; ;DaGwdf s'g} ;'gjfO{ ub}{g .

;LdfGt– of] t]x|f} syf xf] . o; syfn] dfcf]jfbL hgo'4sf j]nf e"ldut cj:yfdf ePsf sfo{stf{n] hgtf;fd' u/]sf k|lta4tf, kf6L{nfO{ k'¥ofPsf] cfly{s ;xof]u, ;+u7g la:tf/sf sfd, cfGbf]ng ;kmn ePkl5 TofuL sfo{stf{ dfly ul/Psf] pk]Iff cflbnfO{ ;d]6\g] k|of; u/]sf] 5 . hLjg/fd t/fO{sf] Pp6f cfOP ;Dd k9]sf] o'js kxf8df hfG5  / lzIfs aG5 . pm e"ldut kf6L{sf] ;b:o klg /x]sf], ;+u7gnfO{ hgtfsf] kIfdf n8]sf] eGb} ;Sbf] ;xof]u u/]sf], /ftL /ftL ldl6ª ub}{ hghLljsfsf] pTyfg, lyrf]ldrf] / e]befjaf6 d'lQm, zDk"0f{ zf]iff0fsf] cGTo, ;dfgtf, :jtGqtf / 5'jf5't d'Qm ;dfh, hftLo auL{o / If]qLo lje]bsf] cGTo dlxnf dfly x'g] lyrf] ldrf] / HofbtLsf] ;dfKtL x'g] s'/fdf ;xefuLnfO{ cf:j:t kfg'{, dfu]sf] rGbf dfi6/af6 p7fP/ kf6L{nfO{ a'emfpg', ax'bn cfpg', cfdlgjf{rg cfpg', :yfgLo r'gfj cfpg' t/ TofuL sfo{stf{n] l6s6 gkfpg' / l6s6 kfP/ r'gfj lht]sf pd]baf/n] ljho¥ofnL klg 5f]6\ofP/ sf7df8f}lt/ nfUg' / hgtfsf ;d:ofnfO{ g;'Gg', hLjg/fd @% jif{kl5 Tof] ufpFdf uP/ ljsf;qmd / ToxfF hgtf;Fu e]63f6 ug]{ p2]Zon] hfFbf p;n] k9fPsf] emsaxfb'/;Fu e]6 ubf{ / ufpFsf] ljsf; k|ultsf] hfgsf/L lnFbf +e"Orfnf]n] NofPsf] kl/jt{g afx]s s]xL gePsf] ;Gb]z k|fKt ubf{ pm af6f] af6} kms]{sf] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

l;kmfl/; –of] rf}wf}F syf xf] . of] syf klg hgcfGbf]ng kl5 :yfgLo r'gfj / /fli6«o r'gfjdf TofuL OdfGbf/ sfo{stf{nfO{ l6s6sf] nflu l;kmfl/; u/]sf] cf:jf;g lbF+b} hfg' / l6s6 kfpg] sfd kf6L{n] ;fdGtsf] sf]6Ldf /fv]sf] JolQmn] kfpg], l6s6 lhTg]n] g} kfpg] eGg] hjfkm lbg', ca b]znfO{ ;d[l4df n}hfg] bfloTj xf] eGg', o:t} ;j{;fwf/0f, dHb'/, ls;fg / >dhLjLsf cg]sf}+ k|Zgsf] hjfkm lbg] sfddf x|f; cfpg', sd/]8 olt;Dd kl/jt{g eP ls nfdf] ;do;Dd ;]N6/ a;]sf, b]zsf] 7"nf] dfG5] ePsf, hfgsf/L k|fKt ePkl5 d/0ff;Gg cj:yfdf k'u]s a[4 xh'/afn] e]6\gsf nflu cg'/f]w ubf{ klg e]6\g gkfO{ d[To'j/0f ug{ k/]sf] wf/0ffnfO{ o; syfn] a8f] dfld{s 9ª\un] ;d]6]sf] 5 .

cfsfª\Iff – of] kGw|f}F syf xf] .  o; syfdf ljb]z knfog ubf{ ul/Psf s';+:sf/x¿nfO{ ;d]6\g] k|of; ul/Psf] 5 . ljjfx xfd|f] k/Dk/fdf ;[li6 wfGg] ;++:sf/ xf] . k'/fgf] k/Dk/fdf ljjfxsf lglZrt dlxgf / nug x'G5g\ . t/ cfh ljb]z hfg] rngn] ;a} dlxgfdf ljjfx ug]{ rng cfPsf] 5 . o; syfdf t sfsf elthLsf] larsf] ljjfx u/]/ ljb]z uPsf] dfld{s k|;ª\u 5 . cd]l/sf uPkl5 sfd gkfpg', / cGTodf s]6fn] d[To'j/0f u/]sf] klxnf] 36gfnfO{ oxfF b]vfOPsf] 5 . bf];|f] 36gf bfh'alxgLsf] ljjfx u/]/ sfuh ldnfO{ cd]l/sf uPsf] ;Gbe{sf] 5  . cfhsf] ;dodf k};fsf] nflu dflg; olt lgs[i6 e} ;s]sf] 5 ls cy{ cfh{gsf] nflu h] u/] klg x'G5 eGg] wf/0ff 5 . of] syfn] ToxL ljifoj:t'sf] ;'G/ k|:t'lt lbPsf] 5 .

dgf]åGå– of] ;f]x|f}F syf xf] . o; syfdf d'lvofsf] lyrf]ldrf]af6 Pp6L Ps o'jtLn] d[To'j/0f ubf{ klg Gofo kfpFlbg . kGgfnfn Tof] 36gf ;a}nfO{ ;'gfpg vf]Hbf klg ;'gfpg kfpFb}g . k~rfotL a:5 t/ ls6fgL hfx]/L lbg] / pkrf/ u/fpg] eGg] ax;df d'lvof cfP/ pkrf/ u/fpg] egL ls6fgL hfx]/L /f]S5g\ . cGTodf kjgnfn / e'jgx¿ af]Ng] lbg slxn] cfpnf k|Zg k|Zg u5{g\ . x] To;kl5 syf ;dfKt x'G5 .

rfrfhL –  of] o; k':tssf] ;qf}F jf clGtd syf xf] . of] syfn] t/fO{sf g]kfnLn] ef]Ug k/]sf] sl7gfO{ / /fli6«otfsf af/]df k|i6\ofpg] k|of; u/]sf] 5 . g]kfnsf] e"uefu ef/tn] cfk\mgf] sAhfdf  /fv]sf] / cfk\mgf] gS;fdf ;dfj]z u/]kl5 g]kfndf o;sf] lj/f]w eP/ g]kfnn] klg Tof] hUuf cfk\mgf] gS;fdf ;dfj]z u/]kl5 rfrfhL nufotn] bLkfjnL u/]/ v';LofnL dgfPsf] wf/0ff oxfF 5 . csf]{ wf/0ffdf ef/tn] bf];|f] gfsfaGbL nufPsf] af/]df rfrfhL lgs} b'MvL ePsf], t];|f]df t/fO{df ef/taf6 8fFsfx+¿ cfP/ n'6kf6 u/]sf], anTsf/sf] ;fdgf u/]sf], rf}yf] s'/f ;/sf/n] ls;fgnfO{ cfjZos kg]{ dnaLpsf] hf]xf] ug{ slxNo} g;s]sf], kfFrf}+ s'/f ;Ldfgfsf afl;Gbf b]zsf :yfoL vDaf ePsf t/ cGo efusf dflg;n] zª\sfsf] gh/n] x]bf{ b'vL aGg' k/]sf] h:tf s'/fx¿nfO{ o; syfn] ;d]6]sf] 5 .

zLif{sLs/0f –o; s[ltdf x/]s syfsf] zLif{sLs/0f 5f]6f] ¿kdf tyf Ps} zAbdf /flvPsf 5g\ . tL zLif{s klg syfsf] ;f/ lgzf/0f u/]/ /flvPsf] dxz'; x'G5 . s[ltsf] d"n zLif{s klg æcj pk|fGt Æ /flvPsf] 5 . o; zLif{sdf s'g} syf n]lvPsf] 5}g . syfsf/n] n]vsLodf n]v]sf 5g\ –æd]/f syfdf lxhf] klg 5, cfh klg 5   / ef]ln klg 5 .Æ pgsf egfO{ / n]vfO{df ulx/f] cWoog ubf{ syfsf/sf] egfO{ / n]vfO{sf] ;'Gb/ tfnd]n 5 eGg ;lsG5 . e"t, jt{dfg / eljiosf] dfu{lrq syfdf k|i6 ¿kdf b]Vg ;lsG5 . To;f]x'Fbf ofjt 36gfqmd, ljljw kIfn] u/]sf / af]n]sf ;a} /fd|fkIfnfO{ Jojxf/df ptfb]{ / g/fd|f kIf tyf ljs[lt lj;ª\ultnfO{ TofUg' g} cj pk|fGtsf] dfu{ lrq x'g\ eGg] d]/f] 7DofO{ 5 . cl3 h] h] eof] eof] …ca pk|fGtÚ To;f] gxf];\ eg]/ pgn] of] zLif{s xf] ls eGg] d]/f] cfzª\sf 5 . o;f] x'Fbf of] zLif{s ;fy{s 5 eGg] eGg] dfGg' k5{ .

kfq ljwfg –  syfsf/n] syfx¿df w]/} kfqx¿nfO{ ;dfj]z u/]sf 5g\ . kfq hlt a9\tf x'G5g\ Tolt syfx¿ hl6n aG5g\ h:tf] nfU5 . t/ Pp6f ;'Gb/ kIf s] xf] eg] syfsf/n] hlt kfqx¿ oxfF ;dfj]z u/]sf 5g\, tL ;a} ;s[o tyf lqmofzLn 5g\ . lgis[o kfqx¿ oL syfdf kfOb}gg\ . kfqaf6 k|fKt ;Gb]zn] b]z af]n]sf] 5 . oyfy{tf vf]n]sf] 5 . df6f] af]n]sf] 5 . ;fdfhsf c;xfo ju{sf ;lrq hLjgsyfnfO{ ;a}sf] ;fd' /flvlbPsf] 5 .

efiffz}nL – n]vs, syfsf/ / slj ;a}sf] n]vgz}nL cfcfk\mgf lsl;dsf x'G5g\ . gj/fh l/hfnsf] n]vgz}nL gljgtd\ 5 . syfj:t' ;dsflng g]kfnL syfn]vg k/Dk/fsf] cfd k|j[lQ / ljifo a:t'd} s]lGb|t ePsf] b]lvG5 . syfsf/n] n]vg z}nLdf gofF kg, gofF lbzf, gofF pRrfO{, gofF ;f]r, gofF lrGtg / gofF w/ftn k|bfg u/]sfn] syfn]vg z}nL gofF ePsf] dxz'; x'G5 .

;du| s[ltsf] cWoog ubf{, syfdf s] 5 eGbf syfdf s] 5}g eGg dg nfU5 . oxfF oyfy{k/s hLjgb[li6, :jR5ljrf/, b[9ljZjf;, ulx/f]cf:yf,  ;f;fdlos / ;dfhsf ljs[lt kIfsf s'/f, hgcfGbf]ngdf k|of]u u/]sf cfdsfo{stf{sf] kL8f, j]/f]huf/Lsf s'/f, ;lxbsf] jlnbfgsf s'/f, kl/jt{gn] hgtfdf lbg g;s]sf] cg'e"ltsf s'/f, ;Ldf cltqmd0fsf s'/fh:tf cflb wf/0ff syfdf cfPsf 5g\ . o;y{ d}n] ;fy{s s[lt dfg]sf] 5' eljiodf klg pgsf] sndaf6 o; lsl;dsf s[ltx¿ hGdLO{/x'g\ eGg] z'esfdgf JoSt ub}{ of] n]vsf]] la6 oxfF dfg{ rfxfG5' . / gj/fh l/hfndf pHHjn eljiosf] sfdgf ub{5' .

                                             

                                                              sfjf;f]tL, gjnk/f;L k"j{,

 

                                                       k|ltlglw å}dfl;s, k"0ff{ª\s &(, h]7–c;f/ @)&(           

;dLIff
afluofg zdf{sf] uhns[lt
…u'kr'k u'kr'kÚ
df Ps b[li6

                                    ;bfgGb cefuL

afluofg zdf{n] cfkm"n] ljleGg ;dofjlwdf n]v]sf / kqklqsfdf k|sflzt tyf ck|sflzt uhn /rgfx¿sf] @)^^ df …r'krfk–r'krfkÚ tyf …u'kr'k–u'kr'kÚsf] b'O{ kf08'lnkL tof/ kf/]sf lyP . r'krfk–r'krfkn] ToxL ;fn s[lt ag]/ kf7s ;fd' k|:t't x'g] cj;/ k|fKt u¥of] . t/ u'kr'k–u'kr'knfO{ Tof] cj;/ k|fKt ug{ !! jif{ s'g' k¥of] . cyf{t\ o;sf] k|sfzg @)&& ;fndf cfP/ dfq x'g ;Sof] . oL b'O{ s[ltsf] k|sfzg kl5 pgn] uhn n]Vg 5f8]sf] 3f]if0ff klg u/]sf 5g\ . ;f] 3f]if0ff pgn] kl5Nnf] s[lt u'kr'k–u'kr'kdf …n]vssf s'/fdfÚ k|i6 pNn]v u/]sf 5g\ .

pgsf] …r'krfk–r'krfkÚ uh;ª\u|x t d}n] k9\g kfPsf] 5}g t/ …u'kr'k–u'kr'kÚ eg] ;/;tL{ cWoog u/]sf] 5' . cyf{t\ dnfO{ Tof] cj;/ k|fKt ePsf] 5 . ;ª\u|xleqsf uhn :t/Lo 5g\ . ljljwtfdf ;lhPsf 5g\ . ljrf/sf] ;Dk|]if0f /fd|f] 5 . ;Defjgf klg pTs[i6 g} b]lvG5 . t/ v} uhnsf/n] To:tf] lg0f{o lsg lnP d crDddf k/]sf] 5' . pgn] To;f] gu?g\ / uhnn]vg ofqfaf6 xft glems'g\ d cfu|x klg ug{ rfxG5' .  

g]kfnL ;flxTo ;+;f/df ;j{k|yd df]tL/fd e§n] leq\ofPsf] uhnn] lgs} v'6\sLnf kf/ub}{ cfh;Dd lgs} km8\sf] dfl/;s]sf] 5 . sfG5f] ljwf eP/ klg of] olt alnof] ePsf] 5 ls s;}n] rfx]/ klg k5fl8 ws]Ng] cfF6 ug{ ;Sb};Sb}gg\ . uhn ufog ljwfsf] ¿kdf dfq ge} ljljw kIfdf n]lvg yfn]sf 5g\ . o;sf] nf]s lk|otf lbgk|ltlbg al9/x]sf] 5 .  

u'kr'k–u'kr'ksf] ;+/rgf – cfj/0f k[i7 afx]s, k|sfzsLo, e"ldsf / n]vssf s'/f u/L !$ k[i7, *@ cf]6f uhn u/L *@ k[i7 / s"n (^ k[i7sf] of] s[lt ;'Gb/ cfj/0fdf 5 . s[ltsf] kl5Nnf] cfj/0fdf kfFr cf]6f uhnx¿ /x]sf 5g\ . o; s[ltsf] k|sfzg ;]j]g lkcf/ ;Knfo;{ -kyn}of af/fn] _ u/]sf] 5 / d"No ? #)).– /flvPsf] 5 .

s[ltleq k|j]z ubf{ – s[ltdf Ps efjsf dfq uhnx¿ 5}gg\ . tL ljljw efjsf 5g\ . k|;ª\usf 5g\ . ;Gbe{sf 5g\ . kl/j]z / :yfgLotfsf 5g\ . ltgLx¿sf] ;Gb]zdf cg]stf 5 . cyf{t\ uhn k7gLo, u|x0fLo / ld7f;n] el/Psf 5g\ . klxnf] uhndf dfgjLo ;+j]bgfsf cfF;' ufnfdf geP/ d'6'dfem emg{ yfn] eGb} uhnsf/n] g]kfnsf] s[lif / ls;fgsf] af/]df ljZn]if0f u/]sf 5g\ . pgL ls;fgk|lt ;xfg'e"lt /fV5g\, To;}n] t pgL o;f] eG5g\ –

                            s[lifk|wfg b]zsf  gful/s  eP klg

x/;fn ef]sef]s} a:tLa:tL dg{ yfn]

                         k[i7 !%

g]kfn Pp6f s[lifk|wfg b]z xf] . clwsf+z hgtf s[lifdf lge{/ 5g\ t/ b]zsf] pTkfbgn] hgtfnfO{  slxNo} k'Ub}g . ;w}F k/ lge{/ aGg kl//x]sf] 5 . lhDd]jf/ lgsfox¿ 6fn6'n] s'/f u/]/ al;/x]sf 5g\ . hgtfsf] hLjg:t/ tnsf] tn} 5 o:tf] cj:yfaf6 uhnsf/ cToGt} lrlGtt 5g\ . pgsf] dg b'v]sf] / 5ftLdf ljljw k|Zgx¿ p7]sf 5g\ .   

uhnsf/ uhndf st} k|sfzsf] vf]hL 5g\ t st} st} dfgjtf au]sf 5g\ . st} cfF;' aufpFb}df OltxfF; gkm]l/g] s'/f u5{g\ t st} cl:dtf kf]lvPsf s'/f >j0f u/fpF5g\ . :jfledfg r's]sf 5g\ t;y{ xfd|f nflu xfdL g} gp7L x'Fb}g eGg] s'/f ug{ klg pgL r'Sb}gg\ .  

xfdLnfO{ anLsf] af]sf] agfP/ xfd|} cufl8 ljkl/t l;4fGt / bz{gsf aLrdf e}/x]sf cgd]n d]nldnfknfO{ uhnsf/ o;/L cleJoSt u5{g\–

                           lxhf]sf tL zxfbt cfh hDd} v]n eP

afw–afv|f Ps} vf]/, of] cgf}7f d]n eP

                                    k[i7 !(

pgL eG5g\– dflg; ;bfrf/L x'g'k5{ . lrDd]jf/ aGg' k5{ . slxNo} a]OdfgL x'g'x'Fb}g . a]OdfgLsf] dgleq ltvf] ltvf] emL/ x'G5 / afx'lar gb]lvg] tL/ x'G5 . To;f] x'Fbf pgLx¿;Fu ;w}F ;ts{ /xg' k5{ . cfˆgf] af6f] cfkm}F lgdf0f{ u/]/ cufl8 a9\g' k5{ . hf] sfd af6 efUg vf]H5 To:tfsf] nflu ;dy/ hUuf klg eL/sf] ¿kdf blz{G5 .

uhnsf/df b]z k|]dsf] cld6 5fk 5 . pgL b]znfO{ cToGt} dfof. ;Ddfg / cfb/ u5{g\ .  pgL ;a}df df6f]sf] k|]d af8\g rfxfG5g\ .  b]znfO{  sfFwdf /fVg rfxfG5g\ . b]z b'Vbf d'6' ;'Sg' h:tf /fi6«k|]dn] el/Psf wf/0ffx¿ uhndf oqtq 5g\ .

uhn dfgj hLjg ljljwtfdf ;lhPsf] 5 . oxfF /f]bg 5, xfF;f] 5 st} kL8} kL8f 5 st} cfgGb} cfgGb 5 . afluofgn] o; uhn ;ª\u|xdf y'k|} wf/0ffx¿ ;d]6]sf 5g\ . t/ ;a}sf] efj Ps} 5 . htftt} b]z k|]dsf efjx¿ au|]NtL e]l6G5g\ . pgL eG5g\–

d'6'leq Sn]if ;fFrL rf]Ol6P/ xfF:b} 5' d

hLjg kysf] uf]/]6f]df t/ 5ftL uln/Xof]

                            k[i7 #^

kl/efiff lhGbuLn] ljljwtf vf]h]sf] xf]

p7fOPsf cf:yfx¿ ;w}+–;w}+ 9nL/Xof]

                             k[i7 #^

                          lj/x /  Joyf;Fu} ld7f]  nfU5 lhGbufgL

lhhLljiff af]s]+ t/ cflv/ ;a} aGof] ;"n

                         k[i7 #&

cfuf] af]sL 5ftLleq aflx/ kfgL x'g'k¥of]

b'Mv kL8f krfP/ ljZjf; hDd} w'g'k¥of]

                         k[i7 %)

cfly{s k|nf]egn] dflg;sf] :j¿k, :yfg ;a} ablnG5 . dflg; If0Ls nfesf lglDt ljut, jt{dfg / eljio e"Ng ;d]t\ ;S5g\ . o;}n]t pgL o:tf] n]V5g\ –

 lxhf] ;Dd g/s eGYof] cfh wfd eof]

                            cf:yf ;a}  kfvf nfu] cl3 bfd eof]

                                     k[i7 ^!

cl:t  ;Dd /fj0f bfFlhg]df k/]sf] pm

 PsfPs t/ cfh t]qfo'usf] /fd eof]

                                    k[i7 ^!

uhnsf/sf] egfO 5 cfj/0fn] ;a} ;To b]vfpFb}g . ;To leq x'G5 . Tof] kfog t vf]Hg' k5{ t/ xfdL vf]Hglt/ nflu/x]sf 5}gf}F . To;}n] pgL eG5g\ –

                                   b]Vof ;a} ;To x'Gg

leq sfnf] wGbf x'G5
                        k[i7 &&

;lxbnfO{ ;Demb} pgL n]V5g\ uhnsf/n] –

p7]sf] xf] Pp6f k|Zg

;lxbn]   s] r}+ kfof]

                   k[i7 (!

;+;f/ cfh åGådf km;]sf] 5 . zlSt zlSt aLr / cxdtfsf] sf/0fn] ljZj cfh czfGt 5 . g]kfndf klg lgs} åGå dlRrof] . cfk"m cfk"md} sf6fdf/n] b]zsf] cfly{s ;fdflhs, /fhgLlts If]q tx;gx;\ eof] . t/ xfdL ;a}n] xf/]sf dfq 5f}+ . cxF slxNo} lht]sf 5}gf}F . lht]sf] eP Oltxf;df slxNo} gxf/]sf xfdL olt lgl/x x'g] lypgf} eGg] pgsf] wf/0ff 5 . o;}n] t pgL cfˆgf] wf/0ff o;/L cleJoSt u5}g\–

xf] t, xfdLn] xf¥of}+ / xfl//x]5f}F

                              cfh cfkm}Fn] cfkm}FnfO{ dfl//x]5f}F

                             k[i7 ^$

lhTg] s'/f t 6f9f 5 lIflth em}F

                              cfˆg}df snxsf]  lap ;fl//x]5f}+

                          k[i7 ^$

uhn z[ª\uf/ /;df n]lvg] k/Dk/fut l;4fGt xf] t/ cfh Tof] s'/fdf kl/jt{g cfPsf] 5 . of] ;ª\u|xn] klg Tof] k/Dk/fnfO{ tf]8]sf] 5 . oxfF z[ª\ufl/ssf cnfjf cGo kIfsf uhnx¿ klg 5g\ . >[ª\uf/ kIfdf pgn] n]v]sf uhnx¿ o:tf 5g\–

lk|of ltd|f] d'xf/ cxf] Û 3fd h:tf] 5

vfnL  vNtLelq cfh  bfd h:tf] 5

                                                   k[i7 ^%

                             g dgsf] efsfel/ uLt  ag]/ cfof}

 g t d:t hjfgLdf k|Lt ag]/ cfof}

                         k[i7 #$

                           5ftLleq u'/fF;sf y'Fufx¿ lvn]sf]  5

ltd|f] ld7f] :kz{n] kjg klg lxn]sf] 5

                                     k[i7 $#

uhnsf/ uhndf z[ª\uf/ eg{ lgs} l;kfn' b]lvG5g\ . pgsf uhn lzi6 5g\ . sxL+ st} clZnn zAb kfOFb}gg\ . dflysf z]/x¿af6} yfxf nfU5 ls uhnsf/n] uhn k|:t'ltdf slt;Dd lzi6tf ckgfPsf 5g\ .

u'kr'k u'kr'k uhnleqsf z]/x+¿ ld7f;n] el/Psf 5g\ . uhnx¿ efjk"0f{ 5g\ . *@ cf]6f uhn cWoog ubf{ cfgGb nfU5 . k9f}+ k9f}+ nfU5 .

uhn l;4fGtdf cfwfl/t /x]/ g} n]lvPsf 5g\ . efiff ;/n 5 . t/ afluofg zdf{n] olt /fd|f uhn l;h{gf ubf{ub}{ lsg uhn n]vgaf6 6f9f x'g dg nfUof] of] eg] cfZro{sf] s'/f xf] . oL uhn s[ltdf pgn] cfˆgf] ;xL gfd gn]vL pkgfddf uhn k|sfzg u/]sf 5g\ eGg] s'/f pgsf] n]vsLo k9]kl5 1ft x'G5 . pgsf] jf:tlas gfd gj/fh l/hfn xf] . ;flxlTos kqsfl/tf / cfVofg n]vgdf of] gfd w]/}n] k9]sf 5g\ . d}n] lrgfO{ /xg' kb}{g . lsgls pgL rlr{t cfVofgsf/ / ;flxlTos kqsf/ x'g\ .

cGTodf s[ltsf] kl5Nnf] cfj/0fdf ;lhPsf] Ps z]/ ;fk6L lnFb} ljbf rfxfG5' –

                       k|ltIffdf a:b} 5' d, t/ 6f9f hfg' lyof]

e]l6Psf ofqL hDd] ;Fu} ;fy nfg' lyof] .

                                                  sfjf;f]tL, gjnk/f;Lk"j{ 

                                      

                                                    cfn]v dfl;s, k"0ff{ª\s $%, h]7 @)&(    

syfsf/ gj/fh l/hfnsf] klxnf] syfs[lt
…cb[Zo kL8fÚ n3'syf;ª\u|x dfly Ps b[li6  

;bfgGb cefuL

gj/fh l/hfn g]kfnL ;flxTosf] kf7ssf lglDt ckl/lrt gfd xf]Og . pgL nfdf] ;dob]lv g]kfnL ;flxTo / ;flxlTos kqsfl/tf If]qdf ;ls|o 5g\ . pgsf] of] ;ls|otf g} vf; lrgf/Lsf] d'Vo cfwf/ jf hu xf] . clxn] d]/f] xftdf pgsf] s[lt k|yd syfs[lt …cb[Zo kL8fÚ -n3'syf;ª\ux @)%&_ 5 . o;} s[ltdfkm{t\ s[ltsf/sf ¿kdf klxnf]k6s b]vf k/]sf l/hfnsf] xfn;Dd ljvl08t k|jfx -syf;ª\u|x @)^#_, df6f] vf]Hb} -n3'syf;ª\u|x @)^&_, ca pk|fGt -syf;ª\u|x @)&*_ h:tf cfVofgsf s[ltx¿ k|sflzt 5g\ . afn;flxTosf klg Ps bh{g s[lt k|sflzt u/fO;s]sf pgsf uhn / lgofqfsf ;d]t\ s[lt k|sflzt 5g\ .  

lj=;++=@)#( df …kfunsf] rfxgfÚ zLif{ssf] n3'syf dft[e"ld ;Ktflxsdf k|sflzt u/fP/ n]vg If]qdf ;j{k|yd k|j]z u/]sf pgL cfh ;flxTosf] ljljw If]qdf cfk"mnfO{ ;'kl/lrt u/fpg ;kmn ePsf 5g\ . afn;flxTodf klg pgsf] /fd|f] bvntf 5 /  k|l;l4 klg sdfPsf 5g\ .  ;Dkfbgsf] If]qdf klg pgsf] of]ubfg ct'ngLo 5 . b]jsf]6f JofVofg ;ª\u|x, ;dfof]hg, d}bfg, d'5{gf, pQ/f4{, dx]z cfjfh / g]lZrn pgLåf/f ;Dklbt kqklqsf x'g\ . o;sf] cnfjf pgsf] ;Dkfbg tyf k|sfzgdf ljut #) jif{b]lv af/f lhNnfaf6 gjk|1fkg gfds ;flxlTos klqsf lg/Gt/ k|sflz eO/x]sf] 5 .  

k'/:sf/ / ;Ddfg–;'uGw n3'syf k'/:sf/ @)%!, lzIfs >L k'/:sf/–@)%^, gf/fo0fL jfª\do k'/:sf/–@)%&, /fli6«o jfª\do;Ddfg–@)^#, cg];f; k'/:sf/–@)^^, lzIff ;Ddfg–@)&! nufot Psbh{geGbf a9L k'/:sf/x¿af6 pgL ;Ddflgt / k'/:s[t ePsf 5g\ .  

s[ltleq k|j]z ubf{ –o; s[ltdf %& j6f syfx¿ ;dfj]z ul/Psf 5g\ . cfj/0faf6} u0fgf ubf{ !!@ k[i7df of] syfsf] ;+/rgf ePsf] 5 . e"ldsf, ljifo ;"rL, nufotn] @! k[i7 ;dfPsf] 5 .

s[lt / s[ltsf/k|lt kf]lvPsf efjgfx¿– cfj/0f k[i7df o; s[lt / s[ltsf/k|lt ;flxTosf/x¿n] k:s]sf wf/0ffx¿ o;k|sf/ 5g\ –

o; s[ltsf] k|yd ;+:s/0fdf 8f= /fdk|;fb 1fjnL n]Vg' x'G5 – …;/n ldhf;, lh1f;' :jefj, s]xL u¿F eGg] ljrf/sf gj/fh l/hfn pT;fxL ;h{s x'g\ . cfVofg pgsf] ljifout ljwf xf] eg] k|ultzLntf pgsf] j}rfl/stf xf] .Ú

/d]z uf]vf{nLsf] b[li6df –…;h{sn] ;ª\sL0f{ dgf]u|GyL / å}w rl/qsf JolQmx¿nfO{ cfˆgf] s[ltsf] /rgfdf lgGbfTds¿kdf vf]O/f] vg]sf 5g\ . /fhgLlt kl/jt{gsf] d"NojQfnfO{ cfTd;ft u/L, ;a}n] nf]ssNof0fsf/L u'0ffTds pRrtdlt/ 9lNsg'k5{ eGg] logsf] dg;fo 5 .

>Lcf]d >]i7 /f]bgsf] b[li6df – …o; ;ª\u|xsf n3'syfx¿dfkm{t gj/fh l/hfn c¿sf 3fpdf b'v]sf 5g\ . df6f]nfO{ dfof u/]sf 5g\ . dfG5]sf k|b'lift dfgl;stfnfO{ :jR5 kfg]{ ceLi6 u/]sf 5g\ . u/Lj / b'MvLx¿nfO{ pHofnf] 3fdsf] rfxgf u/]sf 5g\ . ;dgtf / z'esfdgfsf] ;Gb]z k|s6 u/]sf 5g\ .Ú

O{Zj/Lk|;fb kf]v/]nsf] b[li6df –…jt{dfg o'udf g]kfnL ;dfhsf ljleGg If]qx¿df b]vfk/]sf ljs[lt /fhgLlts ljifdtf, z}lIfs c/fhstf,o'jf j]/f]huf/L e|i6«rf/L k|zf;g, a9\bf] ul/aL, v:sbf] dfgjLotf, x's{bf] j]Zofj[lQ km}nbf] afnzf]if0f,nufotsf cg]sf}+ hLjGt ;d:ofx¿dfly syfsf/ l/hfnsf] b[li6 k'u]sf] 5 .

nIdL s'df/L k'gsf] b[li6df – pgsf n3'syfdf b]zk|]d 5,ul/aL / cefjsf kL8f 5g\,;fdGtL, zf]ifs au{sf] bdgdf k/]sf sfdbf/sf] lrq0f 5 / ;dfhsf nf]eL :jfyL{ tyf å}w rl/qsf JolQmk|lt Jofª\Uo klg 5 . oL pk/f]QM wf/0ffx¿ o; s[ltsf] k|yd ;+:s/0fdf cfPsf x'g\ .

o; ;+:s/0fdf k'is//fh e§ n]Vg'x'G5 –…pgsf] /rgfdf g]kfnsf] /fhgLlt, cy{tGq, ;dfh, k|zf;g, ;flxTo z}lIfs ;+:yf,nufotsf ljleGg If]q cfPsf 5g\ .Ú

o; ;+:s/0fdf 8f= ;'wg s'df/ kf}8]n n]Vg' x'G5 –kl5Nnf] k':tsf ;lqmo / pT;fxL syfsf/sf ¿kdf g]kfnL ;flxTosf] k"mnaf/Ldf gj/fh l/hfnsf] n]vg sd{ cfˆg} /ª\u / nodf d':s'/fO/x]sf] blvG5 .+Ú

syfx¿ cWoog ubf{

ctL{ –w'd|kfgdf 5f]/fsf] nt a;]kl5  afa'n] of] sfd ug{ x'Fb}g eg]/ ctL{ lbg' / 5f]/fn] afa'sf] cf1f kfng ubf{ afa'n]g} 5f]/fnfO{ lj8L lsGg k7fPkl5 5f]/fn] afa'n] /fd|f] sfd geP lj8L lsGg lsg k7fpg' t eg]/ lj8L vfg yfNg' . ctL{ lbg]jfnfn] cfk"mn] lbPsf] ctL{ kfng gu/]kl5 ctL{ lng]jfnfn] k|of]udf NofpFb}g .

lj8Dagf – o; syfdf y/Lafn] cfkm} cWoIf ag]/ c;xof]u x'Fbfx'Fb} klg ufpFaf;Lsf] ljsf; efjgfn] :s'n af6f] lgdf{0f ePkl5 y/Lafn] clGtddf 5fqfaf; agfP / dGqLaf6 pb\3f6g ul/of] / y/Laf lzIffk|]dLsf] gftfn] cWoIfdf dgf]lgt eP . /fhgLlts s'l6ntfnfO{ pbfª\u kf/]sf] 5 syfn] .

kL8f –cfGbf]ngdf k/]sL, pgsf afa'sf] l/;jL ;fwgf ug{, pgnfO{ lbPsf] oftgf / cbfntaf6 k|fKt 5'6\s/f, pgsf] k'/fgf] :s'ndf xflh/ gu/fpg' / csf]{ :s'ndf klg xfFlh/ x'g gkfO{,cjsf;kq k|fKt ug'{, cfGbf]ng ;kmn ePkl5, k'gjf{xfnLdf ;f]xL :s'ndf k|wfgfWofks aGg'

gjlgld{t ejg pb\3f6g ug{ k"j{ ;~rfns ;ldltsf] cWoIf, / k"j{ lhNnf k~rfotsf] pk;efklt s'l6n ToxL JoflQm g} dGqL eP/ cfpg] ePkl5 p:nfO{ :jfut ug{ ul/b} tof/Ldf pgsf x[boaf6 lg:s]sf] kL8fbfO{ cfjfh …gfOÚnfO{ sfo{no;xfosn] s] eof] eGb} k|Zg ;f]Wg' / k|=c=df s'g} hjfkm gx'g' . dfdL{s / kl/jt{gn] lbg g;s]sf] hgtfsf] oyfy{ kL8fnfO{ syfn] cfTd;ft u/]sf] 5 .

cfzf –o; syfdf ;/sf/ lj?4 ul/g] cfGbf]ngdf Pshgf s'i6/f]uLnfO{ k|of]u ul/Psf],p;sf] cfzf / sNkgfsf] dgf]lj1fgnfO{ ;d]l6Psf] 5  / cfGbf]ngkl5 k'g pm cb[Zo cj:yfdf k'u]sf] cj:yfnfO{ bzf{OPsf] 5 syfdf .cfGbf]ngdf ul/g] cdfjLo Jojxf/sf] Pp6f pbfx/0f xf] of] syf .

;Gbe{ –o; syfn] cfhsf å}w rl/q wf/0f u/]/ ;dfhdf cfˆgf] gfd pRr kfg{ vf]Hg] JolQmk|lt Joª\u sl;Psf] 5 . efif0fdf hftkft s]xL xf]Og eGg] ;a} Jojxf/df r/fr/L x'g'k5{ eGg] t/ Jojxf/df k|of]udf gNofpg] o:tf dflg;sf] lz/ em'S5 eGg] ;Gb]z 5 .;dflhs oyfy{tfdf cfwfl/t 5 syf .

cleofg –ul/aLaf6 lk8Lt cf]tljxLgn] cf]tsf] vf]hLdf cfwfl/t 5 syf . d eGg]kfq;Fu cf]tsf] cg'/f]wdf d eGg] kfqsf] ljjztfnfO{ bzf{OP 5 .

clwsf/ –nfu'kbfy{df ;DnUg JolQmn] pm nfu'kbfy{ ;DkGg b]z;Fudfq Jokf/ ug]{ pm of] Jokf/af6 ;Gt'i6 /x]sf], p:nfO{ k|x/Ln] lul/ˆtf/ ug{ vf]h ul//x]sf] k|x/Ln] lul/ˆtf\ ug{ g;s] cfkm} lul/ˆtf/L lbg] tof/Ldf /x]sf] wf/0ff .

kfunsf] rfxgf –kfun  yl/yl/sf x'G5g\ . pm dfly ul/g] Jojxf/ klg yl/yl/sf x'G5g\ . of] kfunsf] clt sf?l0fs syf oxfF ;dfj]z ul/Psf] 5 h:n] s;}sf] s]xL xfgL gf]S;fgL ub}{g / efjgf kf]Vg vf]Hbf klg kfpFb}g. pm kfun kgd} cuf8L a9\g afWo b]lvG5 .

cfFvL‰ofn–o;syfdf lzIffdf a9jf lbP/ sfdnfO{ cuf8L a9fPsf] dflg;sf] klg cfˆg} 3/ ;Gtfgaf6 cfzfltt pknAwL xfFl;n gePkl5 dgdf ljt[i0ff pTkGg eP/ ;f}nf] ;dfhdf c;/kfg]{ sfdnfO{ klg Wofg lbOb}g .

af6f] –sd{rf/Ldf b]lvg] u/]sf ljs[ltnfO{ o; syfn] ;d]6]sf] 5 . sfd ug]{ sd{7 sd{rf/Lsf] d'Nofª\sg geP/ rfs8L rfkn';L / :jfy{n] el/Psfx¿sf] g} kbf]GgtL x'g] ljj/0f 5 syfdf

Psfb]zdf –o; syfdf t/fO{df rngdf cfPsf] sdn/L k|yfsf] Ps gd'gf xf] . 5f]/LnfO{ csf{sf] 3/df sfd ug{ nufpg] x/]s kmfu'k"l0f{ofdf sfd u/] adf]lhd clu|d e'QmfgLlng] ul/PsL Ps lszf]/Lsf] kL8f / z}lIfs clwsf/ ;DalGwt uf]li7sf] j0f{g ul/Psf] 5 .

vf]hL–o; syfdf Pp6f dfUg] a'9f] c;fdGo cj:yfdf 5 . s;}sf] vf]hL ul//x]sf] 5 / p;n] df6f] rflxg],cl:tTj rflxg], ]:jfledfg rflxg] / :jtGq kl/j]z rflxg] wf/0ff kf]lv /x]sf] 5 .

:jfy{– o; syfdf ;dfh;]jLn] …d[tkltsf gfddf kTgLn] chLjg ljwjf a:g x'G5 eg] klt klg kTgLsf gfddf ljw'/ /xg}k5{ Æ eGg] efif0f ub}{ lx8\b}ubf{ cfˆg} a'xf/Lsf] d[To' ePsf] @@ lbgdf 5f]/fsf] ljjfx ul/Psf] wf/0ff cfPsf] 5 .

;Ddfg–o;syfdf  lgDg cfP ePsf ;flxTosf/n] cf}ifwL pkrf/ gkfP/ b'Mvb d[To'j/0f ug{ k/]sf] / ;/sf/n] pk]If u/]sf wf/0ff cfPsf] 5 .

st{Jo– o; syfdf ;fdflhs sfo{stf{sf] g} å}wrl/nfO{ ki6\ofPsf] 5 . k|hftGq Nofpgsf] nflu cfGbf]ngdf nfu]sf] ljWofyL{nfO{ wgjL/]- ;dfh;]jL_ sf] p:sfx6df oftgf lzlj/df xTof ePsf] / zxLb lbj;sf lbg p;}af6 dfNofk{0f ul/Psf] wf/0ff cfPsf] 5 .

kl/ro – o; syfdf dflg;sf] jf:tljs kl/rosf] vf]hLdf /x]sf] dflg; tLg ;d'xsf] sfo{qmddf ;xefuL eP/ cfˆgf] efjgf cg's'nsf] kl/ro k|fKt gu{ g;sL r'gfjdf dtbfgdf efu gln+bf dtbfg gu/]sf]  cleof]udf ;dltPsf] wf/0ff cfPsf] 5 .

kf6f]–……;xof]u :jfy{ljxLg x'Fb}g, cfFvf lrDd kf/]/ :jLsfb}{ hfg] xf] eg] v8vfnf]df kg]{ lglZrt 5 .Æ ljb]zL ;xof]udf b]z lge{/ x'g'x'Fb}g eGg] wf/0ff cfPsf] 5 .

ljut–jt{dfg –gbLlsgf/df a;]/ afn'jf rfNg] / lu6L s'6\g] ul/a dflg;sf] oyfy{tfnfO{ k|i6\ofPsf] 5 syfn] afa'kl5 5f]/fn] / 5f]/f kl5 gfltn] qmd; oxL ul/aLdf lklN;Psf] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

ef]s –dfld{s syf 5 of] .dWod juL{odflg;n] d]xgtn] k9]/ ljb]z uP/ cWoog ;dfKt ;s]/ cfP/ ljjfx u/]/ 3/df >LdtL / 5f]/f5f]/L n] ld7f] gdfgL kmfn]sf] vfgf Pp6f ef]sf] dflg; sG6]g/df kmfNg glbO{  dfu]/ vfG5 . pm lgs} efj's aG5 eGg] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf . cg'e"lt –dflg; Ps7fpFaf6 csf]{ 7fpFdf ;bf{ lgs} pHjfnf] eljiosf] sNkgf ub}{ hfG5 t/ ToxfF klg ;f]r] h:tf] kmn k|fKt ug{ g;Sbf k'/fg} cg'e"lt :d/0f ub{ 5 eGg] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

oyfy{–oxfF Pp6L dfUg] a'9L,7]ufgfxLg cj:yfsLsf] nfz af6f]df lyof] / kf]i6df6{dsf] l/kf]6df xTof ul/Psf] b]lvof] . xTof/f kQf nfu]g . dlxnf sdL{x¿n] gf/fh'n'; nufP .s]xL kQf gnfu]kl5 :yfgLo gu/kflnsfn] j]jfl/;] nfzsf] bfx ;+:sf/ u¥of] t/ rsf}{ gf/f nufpg]jfnf s]xL pkl:yt gePsf] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

bL3{/f]u – ul/aLn] ;lQPsf] JolQm 8fS6/sf]df hfG5 / d / d]/f] k'vf{  ;a} bL3{/f]un] ;lQPsf 5f}+. kfO{G5 eg] of] bL3{/f]uaf6 d'Qm x'g] bjfO{ kfpF eG5 t/ 8fS6/ ;Fu klg o;sf] cf}ifwL 5}g .

zxLbk'q–o; syfdf zxLbk'qn] ef]Ug k/]sf ef]sf] k]6, clzlIft dl:tis / 1fg z"GolhGbuLsf] dfld{s cj:yfnfO{ ;dfh;]jLsf] efif0fn]  s'g} 6]jf lbg g;Sg] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

dfgjtf – ufpFaf6 ;x/ >Ldfg vf]Hg k'u]sL Pp6L gf/Lsf]  >Ldfgn] 8]/f ;/]/ cK7of/f]df k/]sLsf] cl:dtf n'6]sf syfnfO{ k|i6\ofOPsf] 5 .

w"t{Qf – dHb"/ g]tfsf] efif0fn] ;a} >ldsx¿ xlif{t eP .sf/vfgfsf] d"n9f]sfdf tfnf nufOof] s]xL dfu k'/f eP s]xL dfukl5 k'/f ug]{ eg]/ tfnfv'Nof] t/ c;Gtf]ifL dHb"/nfO{ cf/f]knufP/ lg:sfzg ul/of] . dHb|/ g]tf t sf/vfgf dflnssf] dflg; /x]sf] wf/\0ff cfPsf] 5 syfdf 

dtfGt/–o; syfdf cg]sf}+ dtdf afFl8Psf dflg;sf] :jcl:tTj x/fpFb} uPsf] / hj of] s'/f a'em]kl5 :j cl:tTjdf kms{fg nfu]sf] wf/0ff cfPsf] 5 .

cfF6–o; syfdf gf/Ln] k/Dk/fsfnb]lv g} ckx]lnt,3[l0ft, / lt/:sf/nfO{ ef]Ug k/]sf ;d:ofnfO{ hfGg g;s] cl:tTj nf]k x'g] cflb wf/0ff ;efdf /fv]sf] ;dfrf/ klqsfdf cfPsf] b]v]/ >Ldfgn] >LdtLnfO{ s] ltdLx¿n] clwsf/ vf]Hg nfu]s} xf} t elg k|Zg ubf{ kTgLn] xh'/sf] bof dfof / :g]x rflxG5 eGg] wf/0ff /fVbl5g\ . 

hLjg–ky–t/fO{df b]lvPsf] >lds-x?jf r?jf_ k|lt Hofnf dHb"/Ldf  ul/g] zf]if0fsf] j0f{g ul/Psf] 5 . kl5 bnx¿ u7g ePkl5 klg pxL dflns} 7"nf] g]tf agL p;s} bofdfofdf kflng' kg]{ wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

k]6 –ljjz e} b]x Jokf/df nfu]sL Pp6L dlxnfn] dlxnf clwsf/ sdL{sf wf/0ff ;'Gbf pT;flxt eP ls t/ ;ef ;dKt x'Fbf ;a} ;DkGg ePsf / p;n] k]6 kfNg u|fxs vf]Hg hfg k/]sf] wf/0ff 5 syfdf .

lg0f{o– /fh:j ;+sng sfof{nosf xflsd /ª\u]xft ;dfltP / k|df0f ;lxt dflyNnf] lgsfodf k]z ul/P t/ tLg dlxgfkl5 ;lDalGwt lgsfon] ToxL v6fPsf] / klxnf] 5fgljg lrQ a'‰bf] gePsf]n] csf]{ 5fgljg 6f]nL cfpg] ;dfrf/ klg k|sfzgdf cfPsf] .

7"nf] dflg; –o; syfdf Pp6f ljBfyL{n] lzIfs;Fu xh'/n] ;a} s'/f hfGg' x'G5 eGg] lh1fzfdf lzIfsn] ;a} dflg; ;a} s'/fdf hfGg] x'Fb}gg\ . cfˆgf cfˆgf If]qdf xf] eGbf ljBfyL{n] /fhgLlts sfo{stf{ ;a} lrh hfGg] x'G5g\ eGg] k|Zg /fVg' t/ lzIfsn] k|ltpQ/ glbg' .

oyfl:ylt – zx/sf k|ltli7t jlsn /~hgsL PSnL 5f]/L /ldnf ljBfno lzIff k"/f u/]/ SoDk; k9\g pT;'s 5fqf h:nfO{ jlsnn] ljjfxsf] nflu s]6f af]nfpF5g\ . /ldnfn] s]6fnfO{ b]v]kl5 dg gk/fPsf] ;+s]tdf cfdfn] cg'xf/ rf6\g] a:t' x}geGb} kmsfpg yflN5g\ . 5f]/fn] x]g]{ ePkl5 /f]Hg klg kfpg' k5{ eGg', afa' 5f]/fsf] klg jx;rNg' / jlsnn] s]6f] b]vfP klg s]6f] 5fGg] clwsf/ gePsf] h:tf wf/0ff cfPsf 5g\ .

k|j[lQ– sd{rf/Lsf] 3'; lng] k|j[lQnfO{ o; syfn] k|i6 kf/]sf] 5 .

k|ultzLntf–o; syfn] blnt / u}x|blnt ljrsf] e]befjnfO{ k|i6\ofPsf] 5 . efif0fdf ;dfgtf eg] klg Jojxf/df 5}g eGg] syfn] k'li6 u/]sf] 5 .

/fxt– ;f/f ufpF v8]/Laf6 u|l;t ePsf] / ;/sf/n] /fxt ljt/0f ug]{ elg /fxt ;d]t sd{rf/L v6fof] /fxt lng]sf] ;+Vof a9L ePkl5 nfnk"hf{sf] cfwf/df /fxt ljt/0f ug]{ elgof] .  clwsfD;sf] nfnk"hf{ gePsf]n] /fxt gkfpg] ePsf] / k'/} ufpFn] /fxt c:jLsf/ u/]sf] eP klg /fxt ljt/0fsf] ;dfrf/ k|;f/0f ePsf] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf

kl/j]z– afnlbj; dgfpFb} kmls{g] x'n;Fu} uNnL / k]6Lx¿df hLjg ljtfpg]x¿n] cfˆgf] ljBfno / ;d"xnfO{ vf]h] t/ e]6]gg\ eGb} ltgsf] bogLo cj:yfnfO{ syfn] ki6\ofPsf] 5 .

r]tgf –xl/gfyåf/f of}g zf]if0f ePsL r]tgf xl/gfyn] …xfd|f] ;dfh / g}ltstf ljifos k|jrgdf af]Nbf tflnaHbf r]tgfn] aGb ug'{xf]; o:tf s'/f, slt 5f/\f] xfNg'x'G5 eGb} lrRofPsf] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

jf:tljstf – o; syfdf g]tfn] r'gfj tfsf afF8]sf cf:jf;g k'/f ug{ g;s]sf] / k'g:d/0f u/fpFbf ……of] /fhgLlt xf]  eg]sf s'/f ;a} sxfF ug{ ;lsG5 / < ljsf; t qmdzM x'Fb} hfg] s'/f kf] xf] tÆ g]tfsf] lgjf{rgtfsf afFl8g] e'm6f cf:jf;gsf] k|ltlglwTj u/]sf] 5 syfn] .

Tof] /ft – cWoogsfndf ;fwgfnfO{ anTsf/ ug]{ o'jssf] cfˆg} kltåf/f k|z+;f ;'Gbf Jolyt ePsL ;fwgfsf] dgf]efj k|s6 ul/Psf] 5 syfdf .

7x/ –nf]Ug] ljt]sL Pp6L a"9L h:sf b'\O{ efO 5f]/fn] ljb]z cWoogsf] j]nf pt} 3/hd u/]/ a:g]  hfgsf/L kfpg', ufpFn]nfO{ klxnf ;xof]u cflb ubf{ bofsL b]jL elgPsLnfO{ ha ufpFn]nfO{ ;xof]u ug{ g;Sg] cj:yfdf k'u]kl5 af]S;L /lx5 eGg] lgisif{ lgsfn] elgPsf] 5 syfdf

ljZjf; – a;fOF ;bf{sf] si6s/ ;d:ofnfO{ o; syfn] ;dfPsf] 5 . hxfF lyof] ToxfFsf] cefj, kL8f,bfl/b|\o / ck|flKt  gofF 7fpFdf klg ;fy} uP/ hLjg si6s/ ePkl5 k'g a;fOF ;g]{ lg0f{o lnof] .

ljjztf – Pp6L kljq gf/Lsf] ljjztfdf ;dfhn] lbPsf  bf]ifdf kq n]Vb} …;+3if{df xf/] ,kltt 7x/Lo d , tLg aRrfsf] k]6 kfNg' lyof] . e6\6L yfk] klg cl:dtf a]r]sL 5}g / xf/]/ ljbf x'Fb}5' eGg] wf/0ff cfPsf] 5 .

5fof –bfp/fsf] cefj If]qdf gbLn] aufP/ NofPsf bfp/f ;+sngsf] nflu dn' gbLdf bfp/f ;+sng ug{ hfG5 , w]/} bfp/f ;+sng u5{ cem} ;+sngug]{ OR5f hfu]/ cfpF5 / gbLdf k:5 / t}l/g g;sL d[To'j/0f u5{ . x/]s /ft ;kgfdf pm >LdtL;Fu cfpF5 / arfpg cfu|x u5{  eGg] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

\Jojxf/–cgGtn] :jb];L ;Lksf] k|of]udf  efif0fdf hf]8 lbG5 . ufpFdf sfdsf] yfngL x'G5 t/ s]xL JolQmn] o;sfdnfO{ plrt 7fg]gg\ / lj/f]w ug{ yfn] / o;sf] g]t[Tj cgGtn] g} u/]sf] wf/0ff cfPsf] 5 .

qmd–o;syfdf Pp6f >ldsn] sfd u/]/ p;sf 5f]/f5f/L / >LdtLsf] k]6 eg{ ;Sb}g tyf cleefjssf] bfloTj k"/f ug{ ;lSb}g .

;f]rfO{ –Pp6f ul/a ljBfyL{n] r'gfj k|rf/ k|;f/sf ;fdfu|LnfO{ n]Vo ;fdfu|Lsf] +¿kdf a6'n]sf] b]v]/ lzIfsn] ljBfyL{nfO{ lgs} xKsfof] . ljBfyL{n] clxn] oL ;fdfu|L a6'Ng] /fVg] / kl5 sfkL agfP/ n]v]/ 7"nf] dflg; aGg] wf/0ff /fV]sf] wf/0ff cfPsf] 5 .

ef]sf] dfG5]–  Pp6f dflg;sf] nfz ?vdf lyof] ljleGg ;d'bfo / wfld{s u"?x¿n]  nfz cfˆgf] ;d'bfosf] eg]/ bfjL u/] t/ kf]i6df6{g k|ltj]bgsf] ;fydf cfPsf] kqdf ;a} ;d'bfo / wd{ u'?x+nfO{ ;dfg b'/Ldf /fVb} p;sf] nfz ltgLx¿n] 5'g gkfpg eGg] / ……ef]sf] dflg;n] k|jrg a'em\b}g , p;nfO{ vfgf rflxG5Æ eGg] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

lg?Q/–Pp6f kfFr jlif{ aRrfdf 7"nf] / ;fgf] dflg;sf] lje]bsf] s'/f pAh]sf] oyfy{tf oxfF k|:t't ul/Psf] 5 . 7"nf]dflg; aGg s] ug'{ k5{ cflb dfld{s k|Zg 5f]/fn] afa'nfO{ ;f]4g' t/ afa' lg?Q/ x'g'  .

c7f]6–o; syfdf c7f]6 af]s]/ ofqfdf nfu]sf s]xL ldqn] ofqf k'/f gu/L g} aLrdf /f]lsPsf] / d eGg] kfqn] cfˆgf] c7f]6nfO{ k"0f{tf lbg] qmd ePsf] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

e|dd'lQm–hLjg / lh1f;f a; b'3{6gfdf k/]/ c:ktfnsf] z}ofdf a:bf b'a}df cfsif{0f a9\5 . b'a}df kq cfbfgk|bfg x'G5 . Ps lbgsf] kqn] p;nfO{ /f]dflGrt agfof] t/ klrro lb+bf pgn] klt / sfG5f] 5f]/f] ;d]tsf] kl/ro kfpFbf pMj]xf]; d'b|fdf k'Uof] eGb} syf ;dfKt x'G5

bof– cfk"m c:j:y cj:yfdf ePsf] j]nf 5f]/Ln] sfd ug{ yfnL, clu|d tnj klg kfpg yfnL, afanfO{ z+sf hfUof] . of] ;Xo ePg . cfk"m sfddf hfg yfNof]. sfd dfUof] t/ kfPg . 5f]/Ln] ;/x sfd ug{ ;S5' eGbf 5f]/LnfO{ sfd bofn] lbPsf] hjfkm kfof] .

;tx–ljsf;nfO{ ;xL ¿kdf kl/rfng ug{ g;Sbf ufpFn]nfO{ af]em aGof] / ljsf; lj/f]wLdf bzL{o

klxrfg – o; syfdf :tDe n]lvsf, dlxnf clwsf/jfbLsfo{stf{ / ljZjljBfnosf] :gftsf}Q/ tx t[tLo jif{sL 5fqfnfO{ ljjfxsf] nflu rf/ lsl;dsf j/sf] kl/ro / kmf]6f] k7fOPsf]df ;DklQsf] nf]en] ;fdfGo kl/jf/ k|j]lzsf k/LIff plq0fnfO{ dg k/fPsf] wf/0ff .

b[li6– e|i6rf/ lj/f]wL cleofgdf nfu]sfx¿sf] e|i6rf/ u/]sf] ;dfrf/ aGg g;s]sf] wf/0ff cfPsf] 5 syfdf .

sfo/÷jL/ –  o; syfdf ;Hhg Jojxf/, ;a};Fu /fd|f] Jojxf/ ug]{ JolQmnfO{ ;dfhn] sfo/ 7fGg] / x]Kg] t/ olb ToxL dflg; 3d08L / lhb\bLjfnf / ;a}nfO{ x]Kg] vfnsf] ePdf To;af6 ;a}} 8/fpg] / jL/ 7fGg] ;dfhsf] k|j[lQnfO{ syfn] k|i6 kf/]sf] 5 .

t:jL/ –o; syfdf Pp6L of}jg d:t o'jtLn] cfˆgf] :jefljs l:yltnfO{ cfw'gLs/0f ub}{ :jlKgn /fhs'df/sf] sfvdf n'6k'l6O{ ;'v ;on / df]h dHhf u/L o;} cj:yfdf cfdfn] Ps 8fnL sf]bf] lnP/  9f]s 9s9sfPkl5 pm oyf l:yltdf cfPsf] wf/0ff 5 syfdf .

ef]s / ;+j]bgf –of] clGtd / clt bb{gfs syf xf] o; syfdf cfunfuLdf k/]/ bzjif{sf] 5f]/f u'dfPsL cfdfnfO{ gfjfns 5f]/Ln] l;:gf] ld;fPsf] vf]n] eGbf eft ld7f] x'g] / 3/ 5Fbf eft vfg gkfPsf] / bfO{ / 3/ gePklg eft vfg kfo dh} x'g] eGbf cfdf 5f]/fnfO{ ;Dem]/ ?gyflng / ;/sf/af6 k|fKt /fxtsf] rfdn lyof] eGg] wf/0ff cfPsf 5g\ syfdf .

gj/fh l/hfnaf6 n]lvPsf %& j6f syfsf] s]xL ;f/efj d}n] k:sg] sf]l;; u/}+ . gj/fh l/hfnn] o; syfdf ;fdlhs oyfy{tfdf cfwfl/t /x]/ ;dfhdf b]lvg] /fhgLlts, ;fdflhs, z}lIfs If]qsf ljs[lt / lj;ª\ultnfO{ /fd|/L ;dfPsf / s]nfPsf 5g\ . ul/aLn] lylrPsf ef]sfqmGbgx¿n] o; syfdf pRr :yfg kfPsf 5g\ . e|i6rf/Lx¿n] ug]{ e|i6rf/sf oyfy{tf, z}LIfs JolQmTjn] ckgfPsf oyfl:yltjfbL k|j[lQ, dflg;df ufl8Psf k'/ftgd'vL k|j[lQ, ;dfhdf cfpg g;s]sf]  kl/jt{g cfly ljljw If]qnfO{ syfx¿n] ;d6]sf 5g\ .

zLif{sL s/0f – cb[Zo kL8f gfdfs/0f ul/Psf] o; syf;ª\u|xdf cb[Zo kL8f gfds syf ;dfj]z u/]sf] kfOb}g . o; syf;ª\u|xleq cfj/0fdf ;xh¿kdf  b]Vg g;s] klg x/]s syfsf] cGt:s/0fdf y'k|} kL8fx¿ n's]sf 5g\ / tL n's]sf kL8fnfO{ gj/fhn] k|bz{g ug{ ;kmn b]lvPsf 5g\ . o; cfwf/df zLif{s ;fy{s 5 eGg ;lsG5 .

kfq ljwfg – oL syfdf gj/fhn] ef}uf]lns cj:yfsf] cWoognfO{ gh/ /fVb} kfqx¿sf] rog u/]sf] b]lvG5 .;a} syfdf cfPsf kfqx¿ lqmofzLn 5g\ . syfn] eGg rfx]sf] wf/0ff;Fu d]n vfg] vfnsf 5g\ ..

efiff z}nL / k|:t'tL –efiff ;/n 5 . ;a} lsl;dsf kf7ssf]nflu u|fXo 5 . pvfg 6'Ssf tyf oyf:yfgdf zAb;+of]hg /fd|f] 5 . syfdf k|:t'tL klg dxTjk"0f{ x'G5 . k|:t'tL nf]e nfUbf] 5 .  ;du|df syfx¿ ;xh / ;/n 5g\ .

cGTodf gj/fhsf syfdf dfgj hLjgsf kL8f, kL8faf]w ug'{ l;jfo c¿ ug{ g;lsg] ljjztf, ul/aL dfly wgLx¿sf pk]Iff / lt/:sf/, ul/aLn] lylrPsf] ;dfhn] ul/aLaf6 d'lQm kfpg g;sL st} d[To'j/0f, st} cfzf, st} lg/fzf, sd{rf/L tGqdf b]lvg] Jofks e|i6rf/, st} rfs/L, st} sfdrf]/ / ukmf8L cflb y'k|] 36gfqmdx¿ l/hfnn] ;dfpg' ePsf] 5 . l/hfnsf] n]vgsnf cem} df}nfpFb} hfj;\ eGb} ljbf x'G5' .

                                        

                                                                    sfjf;f]tL, gjnk/f;Lk"j{ 

                           

                                           lxdfnL u'/fF; å}dfl;s, k"0ff{ª\s (^, @)&* r}t @)&( j}zfv 

December 29, 2022

बामरी पूmलको भावसार पस्कँदा

सदानन्द अभागी
परिचय–
यो कवितासङ्ग्रह बामरी सार रीलीङ झुरुमको नेपालीमा अनुवाद कृति हो । हुनत बामरी सार रीलीङ झुरुम (मगर ढुटाङ २०७८) पनि लीला रानाकै सिर्जना हो । एउटा कविता सङ्ग्रहलाई दुई भाषामा प्रस्ततुत गरेर दुई भाषाकी ज्ञाताको रूपमा आपूmलाई परिचय दिनु भनेको लीलाजीको कार्य दक्षताको प्रस्तुति हो । उहाँ एउटी यस्ती नारी स्रष्टा हुनुहुन्छ जस्ले नेपाली साहित्यमा मात्र नभएर सामकाजिक क्षेत्रमा पनि अतुलनीय योगदान पु¥याउँदै आउनु भएको छ । स्यङ्जा बैदी छाप क्याक्मीमा स्व. शान्तिमाया थापा र स्व.शेरजङ थापाकी सुपुत्रीको रूपान जन्म लिनु भयो र दर्छा–३, पूmलबारी , रामपुर, पाल्पमा जन्मनु भएका कर्णेल धनबहादुर मास्की रानासँग विवाह गर्नु भयो । हाल कावासोती नगरपालिका –२  नवलपुरमा उहाँको स्थायी बसोबास छ ।  लीलाको साहित्यिक यात्रा विद्यार्थी कालदेखि नै थालनी भए पनि तीब्रताको रूपमा भने जीवनको उत्तरार्धमा देखिएको छ । अखिल भारतीय नेपाली भाषा समिति पञ्जीकृत देहरादून, उत्तराञ्चल हाम्रो भाषा , वर्ष २ नववर्ष १ जनवरी, २००३ अङ्क २ मा 'अलमल परेनी' कविताको प्रकाशनबाट थालनी भएको पाइन्छ । लीला राना १ दर्जन भन्दा बढी साहित्यिक, र सामाजिक संस्थाहरूमा आबद्ध,हुनुहुन्छ भने लक्ष्मीस्मृति साहित्य समाज लगायका ३ दर्जन संस्थाहरूबाट अभिनन्दित पनि भै सक्नु भएको छ । करिव आधा दर्जन अक्षयकोषकी संरक्षक पनि हुनु हुन्छ ।    
प्रकाशित कृतिहरू– १.साहित्यिक यात्रामा लीला (समीक्षा सहितको कवितासङ्ग्रह २०६७), २. मेरो पूmलबारी( लेखसंग्रह २०७१), ३.एक मुठ्ठी बुकी पूmल (कवितासङ्ग्रह, २०७५), बामरी सार रीलीङ झुरुम (मगर ढुटाङ २०७८), बामरी पूmल (नेपाली अनुवाद मगर भाषको कवितासङ्ग्रह बामरी सार रीलीङ झुरुम (मगर ढुटाङ २०७८) र ए पाहुनी (दन्त्य कथासङ्ग्रह २०७८)
कृतिको संरचना– आवरण पृष्ठ बाहेक १०३ पृष्ठमा सजिएको छ यो कवितासङ्ग्रह । आवरणको अग्रपृष्ठमा आभूषणले सजिएको कृतिकारको तस्विर छ भने पछिल्लो आवरणपृष्ठमा कृतिकारको परिचयले सजाईको छ ।  यसमा २५ ओटा कविताहरू समावेश गरिएका छन् । २४ ओटा पृष्ठहरू पारिवारिक एवम् विभिन्न कार्यक्रममा सहभागी भएका कृतिकारका तस्विरहरू समावेश गरिएका छन् । यस कृतिको प्रकाशन कप्तान खड्कबहादुर रानाले गर्नु भएको छ । मूल्य २५०।– राखिएको छ ।निक  जोशीको सुन्दर आवरणले सजिएको छ कृति । बूढो बाबा–दूधुबाजे, स्व. पहलसिंह राना, बूढी आमा दूधुबजै स्व. फेन्टाकुमारी राना बुबा स्व. बन्टाकी राना मगर, मामाहरू (स्व. प्रतापसिंह राना, स्व. बिरजबहादुर राना, बलबहादुर राना स्व.नरबहादुर राना) एवम् समस्त मावलीहरूमा समर्पण गरिएको छ । बास्तवमा यसको मूलकृति त मगर भाषा ढुटाङमा लेखिएको छ । मूल कृतिको सम्पादन शारदा झँडी मगरले गर्नु भएको छ । प्रकाशन भने अनुवाद कृति र  मूलकृतिको कप्तान खड्कबहादुर रानाले नै गर्नु भएको छ  ।
कृतिभित्र प्रवेश गर्दा –यस कृतिका कविताहरूलाई चिरफार गर्नु भन्दा पहिला लीलाजीको जीवनशैली, उहाँको नारीवादी चिन्तन ,समाजप्रतिको सेवाभाव, राजनीतिकमा दत्तचित्त तथा नेतृत्वदायी भूमिका, साहित्यमा लगनशीलता र भावनाको प्रस्तुतिप्रति सूक्ष्म विश्लेषण नगरी सिधै कविताको विश्लेषण गर्दा अधुरो हुन जान्छ कि जस्तो मलाई लाग्यो किनकी लीलाजीका सबै कविताहरू यिनै परिधिमा सिर्जना भएको पाइन्छन् । जीवनशैलीको आधारमा हेर्दा एक मिलनसार व्यक्तित्व हुनुहुन्छ । शिष्ट स्वभावकी लीला एक स्वाबलम्बी महिला पनि हुनुहुन्छ । सर्बप्रथम उहाँले सबैलाई आदर दिन पनि जान्नु भएको छ भने आदर लिन पनि जान्नु भएको छ । उहाँ एक शैनिक परिवारकी सदस्य भएको र अनुशासित वातावरणामा हुर्केको हुनाले होला उहाँ एक कट्टर अनुशासित महिलाको रूपमा आपूmलाई दर्शाउन सफल देखिनु भएको छ । उहाँका कवितामा नारीवादी चिन्तनले गहिरो स्थान ओगटेको पाइन्छ । त्यसो हुँदा नारीवादी स्रष्टाको रूपमा उहाँको चिनारी छ भन्दा अतियुत्ति नहोला । उहाँले भारतीय सेनाका महिलापरिवारले भोग्न परेको समस्यालाई समाधान गर्नमा सधैं दत्तचित्त देखिनु हुन्छ । राजनीति क्षेत्रलाई केलाउँदा लोकतन्त्रप्रति एक समर्पित नारी हो । उहाँको आवद्धता रेडक्रसमा पनि छ । अव म उहाँका कवितामा देखिएका विविध पक्षलाई यहाँ विश्लेषण गर्ने अनुमति चाहान्छु ।
नारीवादी चिन्तन र लीला – कवयित्री लीला रानाको यो कवितासङ्ग्रह नारीले भोग्न परेका यावत घटनाहरूको सङ्गालो हो भन्न सकिन्छ ।  छोरी माथि गरिने विभेदका क्रन्दन हुन् । उनले आपूmले व्यहोरेकी र ग्रामिण बालिकाले भोगेका यथार्थ घटनाक्रमलाई टपक्कै टिपेर लपक्कै टाँसेकी छन् ।    छोरी दियाबाली आफै जलि संसार उज्यालो पार्ने  पशुपंक्षी पूmल बिरुवा रोप्ने छारीले घर स्याहार्ने    छोरो धर्ती आकाश पाताल पापीलाई वैतरणी तार्ने    पोइ तिमी ? उपयोग ग¥यो भोग्यो भवसागरमा एक्लै पार्ने ?   एका बिहानै पृष्ठ ४८)
नारीप्रतिको देखाएको भानुभक्तको व्यवहारमा लीलाजी असहमत हुनुहुन्छ । उहाँदे बधु शिक्षामा गुनासो पोख्दै वर सिशक्षा किन लेखिएन भन्दै प्रश्न राख्नु, नारी पुरुषभन्दा काम गर्नमा कमी नहुँदा नहुँदै पनि विभेद किन जस्ता प्रश्न यहाँ आएका छन् । दिवस मनाउँदा पनि बुहारीलाई विभेदमा पारिन्छ । सबैको सेवा गर्दैमा नारी रमाउन बाध्य हुन्छिन् – बालदिवस,महिलादिवस फादर डे मदरडे सबैले बर्थ डे मनाए यो छैन, त्यो छैन ,यो गर्ने, त्यो गर्ने,बुहारीले कामको पर्ची थमाए जुठो भाँडो, थाल, बटुका, करुवा,अमखरा, सबै थोक थन्को लगाएँ खुसी भएँ उपहार पाएर, ृनलाई देखी हे प्रभु ! त्यसै रमाएँ तिथि पर्खनु, पृष्ठ ३८ यस्ता नारीप्रति गरिएका विभेदहरू यस कृतिमा यत्रतत्र सर्वत्र भेटिन्छन् ।नारीको अनेकरूप हुन्छन् भन्दै लीलाजी लेख्नु हुन्छ – नारी अनेक रूप के सुख के दुख उसले छ जानेको ठुटे औठा,ढिकीले कुटेको, हँसियाले रेटेको, गोडामा ठेस लागेको अङ्ग भङ्ग कुष्टरोगको आरोप छ , मालुङ् छोडी आएको असाहाय सँगिनी साथ आ'की आमा उनी खोटो सिक्का दिने दानवीरको ।
प्राकृतिकप्रकोपप्रति लीलाको धारणा – यस देशमा बाढीपैरो भुइँचालो आगजनी जस्ता थुप्रै प्राकृतिक प्रकोपहरूहामीले भोग्दै आएका छौं । यी प्राकृतिक प्रकोपमा  लिलाजीले यसरी प्रस्तुत हुनुभएको छ –               भुँइँचालो हल्लियो,पैरैोमा पुरियो, बाढीले, विस्थापित नै गरायो     ज्योतिषीले पनि जानेन, कसैले अडकल गरेन, को को हरायो          असारको झरी रोपाहरसँग छुपु–छुपु धान रोपेको यादै हरायो   बाँचेर के नै गर्ने मेरो त दैवले सर्वस्व स्वाहा गरायो               गरिबीप्रतिको धारणा –नेपाल एउटा गरिब देश हो । देश नै गरिब भएपछि जनताधनी हुने कुरै भएन । घरबार विहिन भएकाहरूको अवस्थालाई लीलाले यसरी प्रस्तुत गरेकी छन् – हुरीबतास, झरीमा ओत लाग्ने घर छैन घर बनाईदिन्छु भन्नेहरूका, बोलिको भरोसा छैन छाताले मेरो गर्बिीको नाङ्गो संसार ढाक्ने छैन यसैले मलाई रङ्गीचङ्गी छाता ओढ्ने रहर छैन       चाडपर्व र लीला मास्की– हाम्रा चाडपर्वहरू मनाउने कुराहरूमा पनि विमती भएको कुराहरू लीलाले प्रष्ट्याएकी छन् ।दुई महिनाका जमरा नलगाउने कुरा एदाकदा सुनिने गर्छन् ।यहाँ दशै मनाउँदा टिका लगाउनेले लगाए भनै कसैले दुईमहिने जमरा लगाउन नहुने र टिका लगाउन शुभ नहुने कुरा लिलाजीले पनि लेखेकी छन् । तीजमा माइतीले चेलीलाई  लिनजाने चलन छ । त्यो चलनलाई पनि लीलाले स्मरण गरेकी छन् "तीजको वेला बाबा लिन आएन  अँधरी खोला बढ्यो बरिलै "            आध्यात्मिकवादमा लीला – लीलाका कवितामा आध्यात्मवादका कुराहरू पनि आएका छन् ।उनका कवितामा पाप धर्म,स्वर्ग नर्क तर्फ पनि उनको कलम चलायमान देखिन्छ ।उनको मूलबाटो यहींँ रहेछ कवितामा "बाँचे शाश्वतधाम,मरे स्वर्ग र नर्क जाने मूलबाटो यहीँ रहे छ ।" "स्वर्गमा पुगिएझै भएछ" कवितामा लीलाजी लेख्नु हुन्छ – पाप पखाल्न –उहाँ दगुरे त्रिवेणी मोक्षधाम यहीं रहेछ कहिले गण्डकी कहिले देवघाट तिथि–मिति पारेर गइएछ यहाँ के छैन मरे ना्रायणी , नजिकै भूषणघाट रहेछ बाँचे शाश्वतधाम दर्शन श्री कृष्णको अर्ती सुन्न सक्ने रहेछ पृष्ठ ४६ कवितालाई विश्लेषण गर्दा भाव कस्तो छ । शीर्षकीकरण कसरी गरिएकोछ । भाषाशैली कस्तो छ,  आदिको रूपमा हेर्ने गरिन्छ । लीलाजीका कविताहरू ग्रामिण जीवनमा भोगीएका ग्रामिण जीवनका  घटनालाई समातेर लेखिएका यथार्थवादी कविता भएकोले भावपूर्ण छन् ।सबै कविता अति सरल, पढ्नमा मिठास भरिएका, सबै वर्गले बुझ्न सक्ने, लयात्मक छन् । भाषाशैली पनि सरल र सहज छ । लाहुरे बन्नेचाहना – नेपालमा लाहुरे बन्ने चाहना पुरानो नै हो तर हिजो लाहुरे बन्ने भारत र ब्रिटिसमा सीमित थियो भने आज यो चलन अझै व्यापक भएर गएको छ । युवाहरू विश्वका कुना कुनामा पुगेका छन् । लाहुरेप्रति आदर देखाउने चलन पनि छ । यस विषयमा पनि लीलाले सुन्दर प्रस्तुति गर्नु भएको छ ।    निष्कर्ष – समग्रमा कविता विविधताले सजिएका छन् । नारीवादी धारणालाई उच्चाइमा राख्दै छोरा र छोरीप्रतिको विभेदलाई पस्कदै, प्राकृतिक प्रकोपलाई खप्न पर्ने विवशता, गरिबी ,वेसहारा, रोगीहरूको कारुणिक अवस्था, सांस्कृतिक धार्मिक अवस्थाको विचलन, अन्याए,अत्याचार, शोषणको बिगबिगी, चराचुरुङ्गी प्रतिको माया, असमनता, शोषण दमन ,तिरस्कार, मातातीर्थ औंसीको दिन आमालाई तार्ने औपचारिक धाराणा, ज्योतिषी र चिकित्सकको काममा व्यङ्ग, प्रचलित संस्कृतिले नारीले पाउने गरेको शास्ति, खोटो सिक्कासँग नारीको जीवनको तुलना, पुस्तकालयको अध्ययनको आनन्दता, बधूशिक्षा लेख्दा किन वर शिक्षा नलेखेको प्रश्न अर्थात् आदि कवि भानुभक्तको बधूशिक्षामा असहमत प्रकट गर्नु, छोराछोरीप्रतिको मायाममतामा प्रवलता,, छोराको तीब्र चाहना हुँदा हुँदै छोरी जन्मदा नारीप्रति गरिने  तिरस्कार,  छोरालाई दिइने वरदान जस्तै छारीलाई सौभाग्यवती तथा पुन्यवती जस्ता आशीर्वाद नारीलाई दिन कन्जुसायीं जस्ता धारणा, सृष्टि थाम्ने नारीप्रतिको देखाइने विभेद,बुहारीप्रति गरिने गृह्य दुव्र्यवहार, दाइजो लालसा, पतिले सौता ल्याउँदा पनि सहन गर्नु पर्ने वाध्यता, नारीको कर्म भनेको पति सेवा नै हो भन्ने धारणा, नारीहरू डाक्टर, इञ्जिनियर, पाइलट आदि बन्न सक्ने क्षमतावान हुन्छन् र पुरुष भन्दा नारी कुनै कर्ममा पछि छैनन् तर पतिले पत्नीरूपी नौकरानीमा सीमीत राख्छन् भन्ने धारणा ,बाबुका लाहुरेजुता लगाउँदा खानु परेको हप्की,लाहुरेलाई दिइने इज्जत, आदि थुप्रै धारणा आएका छन् यस कविता सङ्गग्रहमा भन्दै लीलाको साहित्यिक यात्रा निरन्तरता पावस् र अझै सुन्दर कृतिहरू जन्मिउन्को धारणा राख्दै विदा चाहान्छु ।