यातनाको भोगी यमपुर पुगी
टुलुटुलु हेर्छ सारा तन दुखी
सब दुःख कष्ट यात्रालाई जोखी
गरुडले पुन गरे यातनाको खोजी
विष्णुले गरुडलाई भनेको यो सारा
त्यसैको बर्णन हो यो समीक्षक पारा
एक एक सुधापान गर्दै गर्दै जाउँ
पुण्यदायी स्वर्गर्को दर्शन गर्न पाउँ
गरुडका सबै भावनालाई सुनी
विष्णुजी बोल्नुहुन्छ सबकुरा गुनी
पाउँछ प्रेतले पापको यातना
सम्पूर्ण तथ्य कथ्यको साधना
आदिदेखि अन्त्यसम्म सबै कुरा भन्छु
भावपूर्ण श्रवण हुन्छ भन्ने पनि ठान्छु
यम मार्ग हेर भयङ्कर हुन्छ
सुन्दा पनि देह कम्पनले छुन्छ
सुन सुन गरुड विनताका पुत्र
नरकधामका कुरा छन् विचित्र
बहुभीतिपुर अघि धर्मराजको पुर
चवालीस योजनमा छ यो प्रचुर
यति ठूलो नगर जब प्रेत देख्छ
ठूलो क्रन्दन, उसमा निस्किन्छ
अति ठूलो क्रन्दन निस्किन्छ त्यहाँ
सुन्दछन् यमगण मौजुद् छन् जहाँ
जान्छन् यमगण ती प्रतिहार साथ
बताउँछन् पापीका कुरा दिन रात
धर्मराज द्वारमा धर्मध्वज द्वारपाल
शुभ अशुभ कर्म छुट्याउँछ वालवाल
धर्मध्वज जान्छन् चित्रगुप्त साथमा
पापको विवरण लिई आफ्नो हातमा
पुनः चित्रगुप्त जान्छन् धर्मराजको साथमा
प्रेत–कृते बही खाता छ उनको हातमा
चित्रगुप्त दिन्छन् सर्ब सत्य तथ्य
धर्मराज सुन्छन् सर्ब सत्य कथ्य
सबै सत्य तथ्य धर्मराजले जान्छन्
चित्रगुप्त सँग प्रमाण पो माग्छन्
सर्बज्ञ चित्रगुप्त श्रवणसँग जान्छन्
श्रवणले तथ्याङ्क उचित नै ठान्छन्
श्रवण हुन् ती ब्राह्मण पुत्र
तथ्याङ्क हुन्छ अति विचित्र
तीनलोक ज्ञान उनमा सचित्र
सजग रहने उनका ती नेत्र
श्रवणी पनि छन् अति तीब्र ज्ञानी
बस्छिन् उनी पनि स्त्री तत्त्व जानी
नरनारी सबले जे जे कर्म गर्छन्
श्रवण श्रवणी सबै तत्त्व धर्छन्
प्रष्ट छन् उनका सब बही खाता
पति पत्नी छन् तीन लोक ज्ञाता
लुकाउने शक्ति कसैमा हुँदैन
गरिने पापजति कहीं धोइदैन
धर्मराजका यी गुप्तचर कहिन्छन्
नर–कृत्य–कर्म यिनमा जनिन्छन्
यहाँ छैन केही लुकाएर लुक्ने
यहाँ छैनन् कोही झुकाएर झुक्ने
मानसिक कायिक बाचिक कर्म
सत्य तथ्य एकएक राखिन्छ धर्म
दुबै जान दिन्छन् सर्ब कर्म सन्देश
चित्र गुप्त लिन्छन् अनि दिन्छन् आदेश
श्रवण श्रवणी हुन् सत्यवादी
मनु र देवका हुन् अधिकारी
सर्ब कृत कर्म क्षमता छ जान्ने
धर्मराज पनि यिनलाई मान्ने
दान ब्रत अनि सत्य कर्म
जो गर्छ त्यसको बुझ्ने मर्म
स्वर्ग मुक्तिका यी फलदाइ
बस्छन् धर्मराजलाई बताइ
हामी त सोचौंला कोही छैन देख्ने
धर्मराज कहाँ छन् सबै कर्म लेख्ने
छन् सूर्य दिनमा सर्ब कर्म देख्ने
रविकर पुग्छन् सर्ब कर्म सेक्ने
रजनी कि साँक्षी ती चन्द्रमा दिन्छिन्
शीतलता छर्दै सब तथ्य लिन्छिन्
भित्र र वाह्यमा बायुको सञ्चार
जीव जैव कर्म सबको आधार
वायुले जान्छ हाम्रो सारा सार
लुक्दैनन् केही कर्मका प्रकार
अग्नि पनि हुन्छन् हेर थरी थरी
छोडिदिन्छन् यिन्ले सब भष्मपारी
यी अवस्थित छन् दिलभित्र बाहिर
जलन प्रदानमा यिनी छन् माइर
आकाश, भूमि अनि जल थल
प्रकृति चलेको यिनकै हो बल
दिन रात अनि साँझ सबेर
जीव कर्म जान्न हुन्न अवेर
सबभन्दा ठूलो मानवता–धर्म
दिलले नै भन्छ नगर अधर्म
धर्मराज चित्र गुप्त श्रवण अनि सूर्य
पाप धर्म जान्नमा विशाल छन् विर्य
सत्य तथ्य सर्ब क्रम सबैलाई जानी
प्रेतरूपी जीवलाई बोलाउँछन् तानी
भीम काया शरीरलाई प्रदर्शित गर्दै
भैंसीमाथि सवार छ हातमा दण्ड भर्दै
प्रलयकारी मेघसरि मुखमा ध्वनि भर्दै
प्रेतरूपी ती मनुवाको अघिल्तिर सर्दै
बत्तीसवटा भूजा तीनओजनी तन
गोलगोल आँखा देख्दै डर्दछन् जनजन
हतियारले सुसज्जित देख्दै डर्ने मन
सोध्छन् तिन्ले प्रेतलाई के के गरिस् भन
चित्रगुप्तसँग लिप्त मृत्युरूपी जरो
भयंकार तनदेखि बढ्न जाने खरो
यमजस्तै यमदूत गर्जन छ दह्रो
गरिएका सर्बक्रम भन्न पनि प¥यो
काप्न थाल्छ प्रेत यहाँ
भयंकर काया जहाँ
आफ्नो भन्ने कोही छैन
विलाप गर्दै बस्छ त्यहाँ
यतिवेला त्यहाँ चित्रगुप्त बोल्छन्
पाप कर्म सबै तिनीले नै खोल्छन्
अनि तथानाम गाली प्रेतलाई गर्दै
आफ्ना भाव पनि त्यहाँ तिन्ले रोल्छन्
पापीका नामहरू हेर थरी थरी
पाप किन गर्छौ सोध्छन् घरी घरी
तिमी पापी दुराचारी भयौ अहंकारी
बन्न गयौ तिमी हेर अति व्यभिचारी
तिमी आफै हेर दुःखका हौ कारण
छोडेका छौ तिमीले सबै आचरण
लोभ क्रोध सङ्गति जनित कर्म
ठान्यौ तिम्ले यी अति साधरण
यिनै सब पापा कर्म
बनेका छन् यी अधर्म
जीवित छँदा गरेका
बुझेनौ तो उल्टो मर्म
त्यसो हुँदा यातना भोग
तिमीबाटै जनित रोग
मेटाएर कहाँ त्यो मेट्छ
अब गर्न हुन्न तिमीले शोक
भाग्न हुन्न कोही कतै
भोग्नु पर्छ आत्म सातै
पापका हौ कर्ता आँफै
म त भन्छु साथ साथै
यमधर्म भन्छ सबै समान
हुन्न कोही यहाँ अपमान
कारक तत्त्व आँफै नै हो
हुन्न यहाँ दया क्षमा दान
यी सर्ब क्रम धर्मराज हेर्छन्
पापी कर्मलाई मार्जन गर्छन्
हुन जान्छन् पाप प्रमाणित
दण्ड दिने आज्ञा त्यहाँ धर्छन्
हुन जान्छ दण्ड निर्धारित
बन्न जान्छ प्रेत भयभित
घोर नरकमा प्रेत जान्छ
पाउँछ दण्ड छैन सीमित
प्रचण्ड र चण्ड यमदूत दुई
फाल्छन् पासो प्रेत बस्छ रोइ
तानी पापीलाई नरकमा लान्छन्
प्रेत तन भिज्छ आँसुले नै धोई
नरकमा जाँदा जल्दो वृक्ष देख्छ
पाँच ओजन फैलिएको पाउँछ
अग्लाई हेर्दा एक ओजन रैछ
प्रेतलाई रुखको फेदमा लइन्छ
प्रेतलाई, साङ्लाले बाँधी,
रुखमा लगी उल्टोपारी
झुण्ड्याइनु र दूतद्वारा पिट्नु
यहाँ प्रेत जलिरहन्छ ,
अति विलाप गरिरहन्छ
यहाँ उसका कोही छैनन् रक्षक्
ऊ रोही रहन्छ
शाल्मली रुखमा झुण्डिरहन्छ
मौका पाए अञ्जलि बाँध्छ
यमदूतसँग माफी माग्छ
सरलताको मार्ग ताक्छ
यमदूतमा पर्दैन प्रभाव
यमदूतले प्रेतलाई दाग्छ
भएभरका अस्त्रशस्त्र
पिट्दा पर्छ प्रेत त्रस्त
प्रेत ढल्छ भइ मूक्र्षित
पिट्छन् तिन्ले नभै किञ्चित
पिट्दै भन्छन् प्रेतलाई
दूराचार गरेऊ हाइ
प्रेत सुन्छ चुप्प बस्छ
मानिसले सारा बस्तु आफ्नु मात्रै ठान्छ
आधागास अन्न दिन अति गाह्रो मान्छ
सारा वैभव मानिसले जानेको छ लिन
कठीन मान्छ एक गास काक बलि दिन
मन जान्न मानिसमा गर्नलाई दान
अति धेरै लोभमोह आफै खोज्छ मान
अतिथि नै देवता हुन्, सेवा सत्कार छैन
पितृलाई दिने पिण्ड, तर्पण पनि भैन
गर्न पथ्र्यो समयमै यम भक्ति ध्यान
समय नै टर्न गयो भैन कुनै ज्ञान
तीर्थ ब्रत देवपूजा गर्नु पथ्र्यो पहिले
प्राथमिकता यी कर्मले पाएनन् कहिले
खान पहिला पञ्चवली दिने कर्म भैन
मोक्षप्राप्ति खोजेर कहाँ मिल्छ अहिले
संतमहन्तको सेवा पनि पहिले गर्नु थियो
पुण्यकर्मादिले जीवनमा खाली स्थान लियो
धर्म हीन कर्म हीन भक्ति–भाव हीन
दण्ड भोग्न कर्म बाँकी कर्तव्यमा दीन
क्षमा दिने अधिकारी हामी दूत हैनौं
यमआज्ञा शिरोधार्य विमुखी त छैनौ
क्षमादान दिन सक्ने उनै एक हरि
हरि आज्ञा शिरोधार्य गर्छौ अघि सरी
यति बाक्य भन्दै दूत प्रेत पिट्न थाल्छ
पिटाइको रापले गर्दा प्रेत देह गाल्छ
कालो तन बन्दै जान्छ प्रेत ढल्न थाल्छ
शाल्मली पातले काट्दा रक्त बग्न थाल्छ
कुकुरले टोक्न थाल्छन् प्रेत रुन थाल्छ
असह्य त्यो पीडाले आँसु बग्न थाल्छ
प्रेत रुँदै जान्छ यमदूतले हान्दै जान्छ
मुखभरी धूलो कोची अंकुशीले तान्छ
मुङ्ग्रो लिइ पापीलाई पिटाइ पनि गर्दै जाने
आरा लिइ प्रेतलाई शरीर चिरा पार्दै जाने
पे्रतलाई यमदूतले बञ्चराले काट्दै जाने आधागाडी प्रेतको शिरमा वाँण हान्दै जाने
उखु पेलेसरि प्रेतलाई पेल्न थाल्छन्
माझमा राखी चारैतिर अग्नि बाल्छन्
फलाम तताएर रातो रातो पारे सरि
प्रेतलाई तताएर रातो रातो तन पारी
उम्लदो तेलमा प्रेतलाई तार्न थाल्छन्
घिउ–कराहीमा प्रेत राखी आगा े बाल्छन्े
कसैलाई हात्ती मुखमा फालिदिने
झुण्ड्याएर उँधोमुख नै पारिदिने
कसैलाई पर्वतबाट खसाइदिने
कसैलाई कुण्डभित्र डुवाइ दिने
कसैलाई कौवा गिद्धले ठुङ्छन्
ऋण खाई मरेकालाई साहु धन माग्छन्
तनको मासु काटी काटी भुक्तानी लिन्छन्
यस्ता धेरै पीडा दिदै
घोर नरकमा फाल्दै
तम्रसीजस्ता घोर नरक
टाढा हैन त्यहीपरक
नरक संख्या गन्दा खेरी
चौरासी लाख भन्छन् फेरी
यिनमा २१ नरकहरू
सक्षम छन् ओगट्न अरू
सबै नरकको क्षेत्रलाई
समेट्ने यिनले पूर्णतालाई
यी अनेक भेदमा परिकल्पित छन्
यमका दूतमा अधिष्ठित छन्
यहाँ
अनेक पापाको फल मिल्छन्
दण्डमा पनि यहाँ पूर्णता दिन्छन्
एक्काइस नर्कका नामहरू
तामिस्र, लोहशंकु, महारौरव, शाल्मली,
रौरव,कुड्मल,कालसूत्रक,, पूतिमृत्तिका,
संघात, लोहीतोद, सविष, संप्रतापन, महानिरय, काकोल, संजीवन, महापथ, अवीचि, अन्धेतामिस्र, कुम्भीपाक, सम्प्रतापन र तपन, २१ नरककानाम हुन्
। ेयी नर्कमा रौरवले प्रधान स्थान लिन्छ दुईहजार योजनमा पैmलावट दिन्छ
झुटो गवाही झुटोबोली बोल्नेहरूलाई यो नर्कले स्वगत लौ गर्छ तिनलाई
यहाँ पनि भेटिन्छ जाँगभरीको खाल्टो
दहनको लागि यस्ले बाल्छ अगुल्टो
हेर्दा खेरी भरीभराऊ तप्त अंगारले
यै अग्निमा पापीलाई हाल्छन् यमदूतले
त्यतिमात्र कहाँ हो र भूमि तप्त हुन्छ
तप्त भूमि पापीलाई असह्य नै हुन्छ
जल्दो अग्नि संतप्त यता उती भाग्छ
पैतलामा यो अग्नीले साह्रै साह्रै दाग्छ
हजार योजन पारगरी जब उस्ले सक्छ
यस्तै अर्र्को नरकलगी पाप शुद्धि हुन्छ
यी सबै नरककुण्ड जस्मा पापी खस्छन ्कल्पकल्प कर्मानुकुल दण्ड पनि भोग्छन्
तामिस्र,अन्धताम्रिस र रौरवादि नरक सँगकृत र कर्मपरक नरनारीे भोग्छन्
केवल आफ्नो पेट भर्ने जस्ले कर्म गर्छ त्यस्ताले यी नै नरर्क सहजमा भोग्छ
महारौरव फैलिएको पाँचहजार योजन
तावाँसमान वर्ण अनि भित्र अग्नि जलन
बिद्युत्तीय प्रभा अनि कान्तीपूर्ण चम्कन
भयंकर रूप देख्दा पापी हुन्छ कम्पन
यस्मा दिने दण्डहरू देखिन्छन् है फरक जस्ताजस्ता पाप छन् त्यस्तै त्यस्तै नरक
यमदूतले पापीका यहाँ हात खुट्टा बाँध्छन्
बाँधिएको त्यो पापीलाई तलतिर भार्छनर््
जब बाँधिएको पापी तलतिर झार्र्दै जान्छन्
कौआ,बिच्छीे अदिले त्यस्को मासु तान्छन्
यति मात्र कहाँ हो र मच्छर उल्लू स्याल
त्यसको मासु खान काड्छन् तिन्ले ¥याल
कडा छ अग्नि दहन
पशुपंक्षीको आक्रमण
बन्न जान्छ बुद्धि भ्रष्ट
भोक्छ असह्य अति कष्ट
नरकलोक भोग्दै जाँदा
हजारौं वर्र्ष व्यतित हुँदा
कृत पापको समाप्तिमा
पर्न आउँ छ मुक्ति भागमा
प्राणी साथ द्रोह गर्ने आफ्नो मात्रै भरणपोषण
जो गर्दछ यो संसारमा बन्धुबान्धवको शोषण
पापजान्छ साथसाथै जब हुन्छ मृत्युवरण
तमपूर्ण नरक भोग्छ त्यस्ले पाउँँदैन शरण
महारौरव नरक समान छ नि 'अतिशीत'
शीतबाट काप्छ पापी छैन त्यहाँ हीत
यमदूत आउँछ त्यसलाई त्यहाँ बाध्छ
हिमवायु बग्छ त्यहाँ तनहड्डी तोड्छ
अन्धतामिस्र नरक त्यो व्याक्लिे भोग्छ कुटुम्ममा भेदभाव यस लोकमा गर्छ
कृत्यकर्म नरक भोगी जब शुद्ध बन्छ
त्यही पापी मत्र्यलोकमा पुन जन्म लिन्छ
असंख्य पाप कर्म जस्ले यहाँ गर्छ
अतिशीत नरकपछि 'निकृन्तन'–सर्छ
अनवरतचक्रसरि चक्र त्यहाँ चल्छ
यसचक्र माथि पापी खडा हुनु पर्छ
कालसूत्र सहित यमदूत आई
चक्रमा पापीलाई खडा गराई
पददेखि शिरसम्म हुन्छ छेदाई
तब पनि पापी मर्दैन हाई
हड्डी यहाँ टुक्रा टुक्र हुन्छन्
पुन आई ती आफै जोडन्छन्
हजारौं वर्ष यो कर्म चल्छ
सबिै पाप सकिदाँमा अनि मुक्ति मिल्छ
'अप्रतिष्ठ' अर्र्काे नर्क
यस नर्कमा पर्ने पापी दुख धेरै भोक्छ
यहाँ पनि चक्र चल्छ
जो पापी यसमा बाँधिन्छ
हजारौं वर्ष पापी घुमि रहन्छ
रगत छादन घुम्दा हुन्छ
छाद्दा छाद्दै आँत निस्कन्छ
आँखा पनि भित्र गाडिन्छ
महा कष्ट प्रेत भोग्छ
'असिपत्र वन'अर्को नर्क
एकहजार योजनमा फैलिएको
सम्पूर्ण भूमि अग्निले व्याप्त
२४सै घण्टा बलिरहने
यो भयङ्कर नर्क
सात सूर्यका सहस्र सहस्र किरणले
यसलाई तपाई रहने
यसमा पर्ने पापी पनि
जलिनै रहने
यस नर्कको मध्यमा
'शीतस्निग्धपत्र' वन
फल र पातले पूर्ण
यहाँ ठूलाठूला मुख,
तीखा तीखा दाह्रा भएका
कुकुरको विचरण,
पापीले देख्छ
त्यहाँ शीलता र छाँयाँ
फलको प्रचुरता,
भोक र प्यासबाट व्याकुल पापी
अगि बढ्छ ।
जल्दो अग्नि कठिन यात्रा
खुट्टा जल्दै जाने अवस्था
त्यो शीतलत वायुको बगाई
यहाँ पनि पापीलाई सुख्ख मिल्दैन
हावाको बगाई
पातको झराई
तरवारको धार
पापीमा पर्छ काट मार
यस्तो कष्टकर अवस्थामा
पापी छिन्नभिन्न हुन्छ
ती कुकुुरको टोकाई
अनि मासु खुवाई
नरक अति कष्ट दायी
अर्को 'तप्तकुम्भ' नामक
महाभयानक नर्क
अत्यान्त गरम गरम घडा
उम्लँदो तेल र लौहचूणले भरिएका
चारैतिर फैलिएका
अग्नि प्रज्ज्वलित
पापी लगिन्छ
उधो मुन्टो पारिन्छ
पापीलाई हालिन्छ
पापीका खोपडी,, आँखा र हाडहरू
छेडेर नष्ट कष्ट दिइन्छ
गिद्ध वेगमार्दै आएँछन्
आफ्नो चुचोले समाउँछने्
पुनः त्यसैमा छाड्छन्
के मानवले जीवित छँदै
यस्ता कष्टदाई कदम कदमहरू
भोग गरेको छैन र ?
यी विविध कष्टदाई पुरहरू्
जीवनमा आइ पर्ने अडचनहरू
कष्टमा पर्ने ती सडित गलित
ती थुप्रै थुप्रै यातनाका क्षणहरू
मानिसले भोग गरेको छैन र ?
, मैले त जीवत छँदै
ठूला ठ्रूला यमराजका दूत देखेको छु
स्वयम शक्तिलाई चैन दिने
कमजोडलाई ऐन दिने
यही लोकमै डर लाग्दा
यमराज देखेको छु
मृत्युपछिका यी पुरहरू
यही लोकमा मानवले
कष्टदायी असिमित पुरहरू
जीवितमै खस्न परेका
असिमित वैतरणी नदीहरू
अदृश्य मनमा भतभती खौली रहेका
अन्तरमनका वेदनाहरू
के उम्लदो तेलको वाहनमा
हालिएको पापीको पीडा भन्दा
विभिन्न पु्रमा यम दूतले दिने दण्ड
मानवले जीवित अवस्थामा नै
्भोग गरेको छैन र ?
धेरै प्रश्न आफैमा उदाउँछन्
मनबाटै आफैमा अस्ताउँछन् ।
जीवित छँदै मानिसले सुकर्मको भोग
कसोगरी आनन्दको उपयोग
जिउँदै स्वर्गको अनुभूति
मरेपछि पाइने मुक्ति आदि आदि
मानिसमा हुनु स्वभाविक हुन्छ
हामिले मानिदै आएको
गरुडपुराणको मार्ग दर्शन
जहाँ गरुडले
विष्णु भगवानमा आग्रह गर्छन्–
कस्ता कर्म गर्दा प्रेत नर्क जानु पर्छ
ती पापको सारा वर्णन अब सुन्नु पर्छ
नरकजानै पर्र्नेे पाप हुन्छन् कस्ता कस्ता
् विवरण सुननम् प्रभु आतुर छु मता
No comments:
Post a Comment